က်ိဳးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္စြာ စဥ္းစားေတြးေခၚျခင္း သို႔မဟုတ္ ယေန႔ေခတ္၏ ေဒေဝါမ်ားကိုေလ့လာျခင္း

လူသားေတြမေရာက္ဖူးတဲ့ ေနရာေတြကို ေရွးလူႀကီးေတြက ဒဏၰာရီလာ မေကာင္းဆိုးဝါးေတြ၊ သတၱဝါေတြ ရွိတယ္လို႔ အစဥ္အဆက္ေျပာခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီလိုပဲ ေရွးတုန္းကအသိပညာ အတတ္ပညာ မလုံေလာက္ခဲ့လို႔ ဘာေၾကာင့္ျဖစ္တယ္လို႔ ဂဃနဏ မသိရတဲ့ သဘာဝျဖစ္ရပ္ေတြကိုလည္း ေရွးလူႀကီးေတြက ဒဏၰာရီလာ မေကာင္းဆိုးဝါးေတြကလုပ္တယ္လို႔ အလြယ္သတ္မွတ္ခဲ့ပါတယ္။ ေျမပုံေပၚက လူမေရာက္ဖူးတဲ့ေနရာေတြမွာ နဂါးေတြရွိတယ္လို႔ သမုတ္ၾကသလို မိုးၿခိမ္းတာကိုလည္း ေဒေဝါလာလို႔အသံေပးတာဆိုၿပီး အယုံလြယ္တဲ့ ကေလးေတြကို ေျပာခဲ့ၾကပါတယ္။
မသိဘူးဆိုတာကို မသိဘူးလို႔မေျပာပဲ ဘာေၾကာင့္ ဒီလိုေတြမွန္းဆေျပာခဲ့ၾကတာပါလဲ။ အေၾကာင္းကေတာ့ ဘာမွန္းမသိရတာဟာ လူသားေတြအတြက္ေတာ့ ေၾကာက္ဖို႔ေကာင္းပါတယ္၊ စိတ္မသက္သာစရာပါ။ ဒါေၾကာင့္ ဘာမွန္းမသိရတဲ့ အရာေတြကို အမည္တစ္ခုေပးလိုက္ျခင္းအားျဖင့္ စိတ္ကူးယဥ္ၾကည့္လိုက္ျခင္းအားျဖင့္ စိတ္သက္သာရာရေစပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ မိုးၿခိမ္းရသလဲလို႔ ရွည္ရွည္ေဝးေဝးေတြးေတာေနမယ့္အစား ေဒေဝါလာလို႔ ေကာင္းကင္မွာ အသံအက်ယ္ႀကီးမည္တယ္ဆိုတဲ့အခ်က္ဟာ ေရွးေခတ္က လူသားေတြအတြက္ေတာ့ ပိုလက္ခံစရာေကာင္းပါတယ္။ ကိုယ္လိုရာဆြဲေတြးၿပီး ဆက္စပ္လိုက္တဲ့အခါမွာ ဘာမွန္းမသိရတဲ့အရာေတြဟာ မိမိအတြက္ ရိုးရွင္းလြယ္ကူသြားၿပီး စိတ္ေက်နပ္စရာေကာင္းသြားပါတယ္။
ယေန႔ေခတ္မွာေတာ့ ေက်ာင္းပညာေရးအလယ္တန္းေလာက္တတ္ေျမာက္ထားရင္ ေဒေဝါဆိုတာ တစ္ကယ္မရွိမွန္း သိၾကပါလိမ့္မယ္။ မိုးၿခိမ္းတယ္ဆိုတာ သတၱဝါႀကီးတစ္ေကာင္ရဲ့အသံမဟုတ္ဘဲ တိမ္တိုက္တစ္ခုနဲ႔ တိမ္တိုက္တစ္ခု သို႔မဟုတ္ တိမ္တိုက္တစ္ခုနဲ႔ ေျမျပင္မွာရွိတဲ့ ဆန္႔က်င္ဖက္ျဒပ္အားေတြအၾကား လၽွပ္စစ္ဓာတ္ကူးတာေၾကာင့္ဆိုတာ သိၾကမွာပါ။ ဒါေၾကာင့္ ေဒေဝါဆိုတဲ့ အယူအဆဟာ ရယ္စရာေကာင္းေနပါလိမ့္မယ္။ ထိုနည္းတူပဲ နဂါးဆိုတာ တစ္ကယ္မရွိမွန္း သိေနၾကပါၿပီ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ယေန႔အထိ တူးေဖာ္ရရွိခဲ့တဲ့ ေက်ာက္ျဖစ္႐ုပ္ႂကြင္းေတြမွာ နဂါးနဲ႔တူတဲ့ သတၱဝါရဲ့ အရိုးအစိတ္အပိုင္းတစ္ခုတစ္ေလကိုေတာင္ မေတြ႕ၾကရပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ယေန႔ေခတ္မွာ ေရွးေခတ္က ေဒေဝါေတြကို လက္မခံၾကေတာ့ေပမယ့္ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ယေန႔ေခတ္ရဲ့ေဒေဝါေတြကို ယုံၾကည္ေနၾကတုန္းပါပဲ။
ေရွးေခတ္တုန္းက ေဒေဝါတို႔ နဂါးတို႔ ရွိတယ္ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းကို သက္ေသအေထာက္အထားမရွိဘဲ ယုံခဲ့ၾကသလို ယေန႔ေခတ္လူေတြဟာလည္း သက္ေသအေထာက္အထား ခိုင္ခိုင္လုံလုံမရွိပဲ ယုံၾကည္ေနၾကတာေတြ တစ္ပုံတစ္ပင္ပါပဲ။ သက္ေသအေထာက္အထား မယ္မယ္ရရမရွိပဲ ယုံၾကည္ေနၾကတာေတြကို အမ်ိဳးအစား ခြဲၾကည့္ရင္ သဘာဝလြန္ျဖစ္ရပ္မ်ား (သရဲ တေစၧရွိသည္ဟု ယုံၾကည္ျခင္းမ်ား၊ သရဲေျခာက္သည္ ဆိုေသာ အိမ္မ်ား၊ စုန္းကေဝျပဳစားျခင္း၊ ေအာက္လမ္းနည္း၊ အထက္လမ္းနည္း၊ ဝိညာဥ္နဲ႔ စကားေျပာနိုင္သူ၊ အၾကားအျမင္ရ ေရွ႕ျဖစ္ေဟာဆရာ၊ ေပ်ာက္ေစဆရာ စသျဖင့္) အတိတ္၊ အနာဂတ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေဟာေျပာမွုမ်ား (ေဗဒင္၊ လကၡဏာ၊ နကၡတ္၊ လူတစ္ဦး၏ အက်င့္စရိုက္ကို လက္ေရးျဖင့္ ဆုံးျဖတ္ျခင္း ေသြးအမ်ိဳးအစားျဖင့္ ဆုံးျဖတ္ျခင္း စသျဖင့္) က်န္းမာေစသည္၊ ခြန္အားေကာင္းေစသည္ဟူေသာ အစားအေသာက္၊ ေဆးဝါးႏွင့္ အသုံးအေဆာင္ပစၥည္းမ်ား (ေရာဂါအားလုံး ေပ်ာက္ေသာ အားျဖည့္ေဆးမ်ား (ဥပမာ လင္ဇီးမွို)၊ ဝတ္ထားယုံျဖင့္ အဆိပ္အေတာက္မ်ားကို စုပ္ထုတ္ေပးသည္ဟုဆိုေသာ လက္ဝတ္ရတနာမ်ား၊ ျမန္မာတိုင္းရင္းေဆး၊ တ႐ုတ္တိုင္းရင္းေဆး၊ ဓာတ္ၾကမ္းတိုက္ ကုထုံးေခၚသည့္ homeopathy၊ ကင္ဆာႏွင့္ အျခားေရာဂါမ်ားကို ေပ်ာက္သည္ဆိုေသာ အပင္ထြက္ ပစၥည္းမ်ား စသျဖင့္) conspiracy theory မ်ား (ဖုန္းမွလာေသာ လွိုင္းေၾကာင့္ ဦးေႏွာက္ထိခိုက္ျခင္း၊ ေရွးေခတ္ကလူမ်ား သည္ ယေန႔ေခတ္လူမ်ားထက္ ပိုမို၍ ဉာဏ္ေကာင္းၿပီး အသက္ရွည္ၾကသည္ဟု ပိုမိုေခတ္မွီတိုးတက္ၾကသည္ဟု ယူဆျခင္း၊ လကမၻာေပၚကို လူေရာက္ခဲ့တယ္ဆိုတာ သတင္းအတုသာျဖစ္သည္ဟု ယူဆျခင္း၊ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာက ကမၻာေျမေပၚ ၿဂိဳဟ္သားေတြေရာက္လာၾကၿပီးမွ ၿဂိဟ္သားေတြက လူေတြကို သိပၸံ၊ အင္ဂ်င္နီယာနဲ႔ တျခား အတတ္ပညာေတြကို သင္ေပးခဲ့တာျဖစ္သည္ဟုယူျခင္း စသျဖင့္) မေရတြက္နိုင္ေလာက္ေအာင္ကို မ်ားျပားလွပါတယ္။

health-bracelet
ဝတ္ထားယုံျဖင့္ က်န္းမာေရးေကာင္းေစသည္ဟု ေၾကာ္ျငာထားေသာ လက္ပတ္၊ ေဆးပညာအရ တိတိက်က် အဓိပၸါယ္မရွိေသာ စကားလုံးမ်ားျဖစ္သည့္ “ခႏၶာကိုယ္မွ မေကာင္းတဲ့ အညစ္အေၾကးေတြကို သန္႔စင္ေပးနိုင္” ဟုေၾကာ္ျငာထားသည္ကို သတိျပဳပါ။

အထက္ပါေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ အရာေတြကို မွန္ကန္ေၾကာင္းသက္ေသျပနိုင္တဲ့ အေထာက္အထားမရွိပဲ သူတို႔ရဲ့ အႏုမာန (သို႔ သီအိုရီ) ကိုယ္တိုင္က အက်ိဳးအေၾကာင္းရွိတဲ့ သိပၸံနည္းက် မဟုတ္ပါဘူး။ အထက္ပါအရာေတြမွန္ကန္တယ္၊ ေျပာတဲ့အတိုင္းျဖစ္တယ္ဆိုၿပီး သက္ေသျပစရာ စမ္းသပ္ထားတဲ့အခ်က္အလက္ေတြလည္း မရွိပါဘူး။ ေတြးေခၚပညာရွင္ ဘာထရန္ ရပ္ဆဲလ္ရဲ့ ေႂကြခရားႏွင့္ ႏွိုင္းယွဥ္ဆင္ျခင္မွုအရ အဆိုတစ္ခုကို မွန္ကန္တယ္လို႔ ေျပာဆိုသူကသာ သက္ေသျပဖို႔လိုၿပီး ထိုအဆိုကို မယုံၾကည္သူအေနနဲ႔ သက္ေသျပဖို႔ မလိုတာေၾကာင့္ (ဘာထရန္ ရပ္ဆဲလ္၏ ေႂကြခရားအေၾကာင္း အေသးစိတ္ဖတ္လိုပါက Curiosity မဂၢဇင္း ပထမႏွစ္ အတြဲ ၀၆ မွာပါတဲ့ ထက္ခ်ိဳရဲ့ ေဆာင္းပါးကိုရွုပါ) အထက္မွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့ အရာေတြအကုန္လုံးဟာ သိပၸံနည္းက်အရာေတြမဟုတ္ဘူး၊ က်ိဳးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္မွုမရွိဘူးလို႔ ယူဆလို႔ရပါတယ္။
စိတ္မေကာင္းစရာတစ္ခုကေတာ့ ဒီလိုသိပၸံေယာင္ေတြဟာ ခိုင္မာတဲ့ သက္ေသအေထာက္အထားမျပနိုင္ေပမယ့္ သားေကာင္ေတြကို ရွာေဖြနိုင္ေနဆဲပါပဲ၊ လူအမ်ားအျပားကလည္း ဒီလို အက်ိဳးမရွိတဲ့အရာေတြေၾကာင့္ ေငြကုန္ေၾကးက်မ်ားၿပီး တစ္ခါတစ္ရံ အသက္အႏၲရာယ္ကိုပါ စိုးရိမ္ရတဲ့အထိျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ လူသားေတြဟာ ခိုင္လုံမွုရွိမရွိ မၾကည့္ပဲ က်ိဳးေၾကာင္းဆင္ျခင္ဉာဏ္ကို ပစ္ပယ္ၿပီး ဒီလို သိပၸံေယာင္ေတြကိုဆက္ယုံေန၊ ဆက္အားေပးေနမယ္ဆိုရင္ အေမွာင္ေခတ္ထဲကို ျပန္ေရာက္သြားၿပီး ႐ုန္းမထြက္နိုင္ပဲျဖစ္ေနပါလိမ့္မယ္။ အရာတစ္ခုခုကို အျခားသူေတြယုံလို႔ မ်က္စိမွိတ္ယုံလိုက္မယ္ဆိုရင္ ကိုယ္တိုင္ဘာမွ မသင္ယူရပဲ အခုလို တိုးတက္တဲ့ေခတ္ကိုေတာင္ ေရာက္လာၾကမွာမဟုတ္ပါဘူး။
ဒါဆိုရင္ ဒီလို သိပၸံေယာင္ေတြကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဘယ္လိုေရွာင္ရွားၾကမလဲ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔အားလုံးဟာ သိပၸံပညာရွင္ေတြလည္းမဟုတ္ ကိစၥတိုင္းကိုလည္း မသိနိုင္တာ၊ မွန္လားမမွန္လား လိုက္မေလ့လာနိုင္တာေၾကာင့္ ဒီသိပၸံေယာင္ေတြကို ျမင္တာနဲ႔ တန္းသိနိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ စိတ္မပူပါနဲ႔ သိပၸံေယာင္ေတြ အားလုံးနီးပါးမွာ တူညီတဲ့အခ်က္ေတြရွိပါတယ္။ ဒီအခ်က္ေတြကိုၾကည့္ၿပီး သိပၸံေယာင္ဟုတ္မဟုတ္ ေယဘူယ်အားျဖင့္ ဆုံးျဖတ္လို႔ရပါတယ္။

 

ေျပာဆိုခြင့္ရွိသူဘက္သို႔လိုက္ပါျခင္း (Appeal to Authority)
ေျပာဆိုခြင့္ရွိသူတစ္ဦးေျပာသည့္စကားျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ထိုစကားသည္ မွန္ကန္သည္ဟု ျငင္းခုံျခင္း။
မ်ားေသာအားျဖင့္ ဒီအခ်က္ကို ေဆးလိမ္ေရာင္းတဲ့သူေတြအသုံးျပဳပါတယ္။ သူတို႔ရဲ့ေၾကာ္ျငာေတြမွာ ဓာတ္ခြဲခန္း ဝတ္စုံဝတ္ထားတဲ့သူပုံနဲ႔ ေဆးဘယ္ေလာက္ေကာင္းေၾကာင္းေျပာတာ သို႔မဟုတ္ ဆရာဝန္ဆိုသူကိုယ္တိုင္က ေဆးကို ေထာက္ခံတာမ်ိဳးလုပ္တတ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ေဆးကုမၸဏီက မရိုးသားတဲ့ ဆရာဝန္တစ္ဦးကို ငွားၿပီး ေၾကျငာခိုင္းတာ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္၊ ဒါမွမဟုတ္ သူ႔ရဲ့ ဆရာဝန္ဘြဲ႕က လုပ္ႀကံထားတဲ့ဘြဲ႕လည္း ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ ေနာက္ ဥပမာေတြကေတာ့ ရတဲ့ဆုေတြကို ျပၿပီးသူတို႔ရဲ့ကုန္ပစၥည္းကို ေၾကျငာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွလည္း ဆုေပးတဲ့အဖြဲ႕အစည္း၊ တကၠသိုလ္ေတြဟာ တစ္ကယ္ရွိခ်င္မွ ရွိပါမယ္။ ဒါမွမဟုတ္ တစ္ကယ္ရွိတယ္ဆိုရင္ေတာင္ ဒီအဖြဲ႕အစည္းေတြဟာ သက္ဆိုင္ရာ ေဆးပညာနယ္ပယ္မွာ ဂုဏ္သိကၡာရွိတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းဟုတ္ခ်င္မွ ဟုတ္ပါမယ္။ သိပၸံနည္းက်ျဖစ္တဲ့ ေဆးဝါးမွာ အခ်က္အလက္ခိုင္ခိုင္လုံလုံ ပါဝင္ၿပီးသားမို႔လို႔ ဓာတ္ခြဲခန္းဝတ္စုံဝတ္ျပစရာမလိုသလို ဘာဆုေတြရထားတာဆိုတာကိုလည္း ေၾကညာစရာမလိုပါဘူး။

 

ေရွးလူႀကီးစကားဆို အမွန္ (Appeal to Ancient Wisdom)
ေရွးလူႀကီးမ်ားေျပာသမၽွ၊ ေရွးလူႀကီးမ်ား၏ ေဆးညႊန္းမ်ား၊ ေရွးလူႀကီးမ်ား စားေသာက္ေနထိုင္ပုံ စသည္တို႔သည္ ယေန႔ေခတ္သိပၸံပညာထက္ ပိုမိုမွန္ကန္သည္။
ေရွးေခတ္တုန္းက လူ႔ခႏၶာေဗဒတည္ေဆာက္ပုံနဲ႔ တျခား သိပၸံပညာရပ္ေတြအေၾကာင္းကို သိခဲ့ၾကတာ အလြန္နည္းပါတယ္။ အဲ့လို ေခတ္ေတြကတည္းကိုယ္က လူသားေတြဟာ ၎တို႔ရဲ့ ပတ္ဝန္းက်င္၊ ၎တို႔ရဲ့ လူသားေတြအေၾကာင္းကို အမ်ားျပားေလ့လာခဲ့ၾကလို႔ ယေန႔ေခတ္မွာ အခ်က္အလက္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ သိခဲ့ၾကတာပါ။ ဒါေၾကာင့္မို႔လို႔ ေရွးေခတ္ကလူသားေတြ၊ ပညာရွိေတြဟာ ေခတ္သစ္သိပၸံပညာထက္ပိုၿပီး အရာရာကို နားလည္တယ္၊ အမွန္အတိုင္းပိုသိတယ္ဆိုတဲ့ အေတြးမ်ိဳးဟာ အက်ိဳးအေၾကာင္းဆီေလ်ာ္မွုမရွိပဲ ေခတ္ေနာက္ျပန္ဆြဲေနျခင္းသာျဖစ္ပါတယ္။ ေရွးေခတ္ကလူသားေတြဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ထက္သာ ဉာဏ္ပညာပိုႀကီးမယ္၊ သဘာဝေလာကအေၾကာင္းကို ပိုသိမယ္ဆိုရင္ ကမၻာျပားတယ္လို႔ယူတဲ့ အယူအဆ၊ လူသားေတြကို ယစ္ပူေဇာ္တာ၊ ေမြးဖြားၿပီးကေလး ေသႏွုန္းျမင့္တာ၊ ေရွးေခတ္ကလူအမ်ားစုမွာ ပၽွမ္းမၽွ သက္တမ္း ၃၀ သာေနခဲ့ရတာ စတာေတြကို ေတြ႕ရမွာမဟုတ္ပါဘူး။
ဒါေပမယ့္ ျမန္မာတိုင္းရင္းေဆး၊ တ႐ုတ္တိုင္းရင္းေဆး စတာေတြဟာ ေရွးေခတ္ကတည္းက တည္ရွိလာတဲ့ ေဆးညႊန္းေတြဆိုၿပီး လူေတြကို ေၾကာ္ျငာေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ေဆးနည္းတစ္နည္းကို ႏွစ္ေပါင္းမည္မၽွၾကာၾကာ သုံးေနေန အေၾကာင္းမဟုတ္ပါဘူး။ အဓိကၾကည့္ရမွာက ဒီေဆးနည္းဟာ တစ္ကယ္အလုပ္ျဖစ္လား ေရာဂါေပ်ာက္သလားဆိုတာပါပဲ။ ေရာဂါတစ္ခုခုျဖစ္ရင္ ေရွးေခတ္ ျမန္မာ့မင္းအဆက္ဆက္ သုံးလာတဲ့ေဆးထက္ ယေန႔ေခတ္သိပၸံပညာအရ အႀကိမ္ႀကိမ္ ဓာတ္ခြဲခန္းမွာ စမ္းသပ္ထားၿပီး ဒီေရာဂါကို ေပ်ာက္ကင္းနိုင္တယ္လို႔ အေျဖထြက္ထားတဲ့ ေဆးဟာ ပိုမိုယုံၾကည္စိတ္ခ်ရမွာပါ။ ေရွးေခတ္က ေဆးညႊန္းျဖစ္တယ္လို႔ ေျပာၾကတာဟာ သူတို႔ရဲ့ေဆး ေရာဂါေပ်ာက္ေၾကာင္း ျပနိုင္မယ့္ သက္ေသအေထာက္အထားမရွိလို႔ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရွးေခတ္အစဥ္အဆက္ကသုံးလာတယ္၊ လက္ဆင့္ကမ္းလာတယ္လို႔ ေျပာလာတာနဲ႔ သတိႀကီးႀကီးထားပါ။ ဒီေၾကာျငာေတြရဲ့ ေနာက္ကြယ္မွာ သူတို႔ေျပာသမၽွ မွန္ကန္ေၾကာင္းျပဖို႔ ဘာသက္ေသအေထာက္အထားမွ မရွိဘူးလို႔ ေျပာေနတာပါ။

 

ဘက္လိုက္၍မွန္ကန္ေၾကာင္း အတည္ျပဳျခင္း (Confirmation Bias)
မိမိႀကိတင္ေတြးေတာယူဆမွုသည္ အရာတစ္ခု မွန္မမွန္ဆုံးျဖတ္ရာတြင္ လႊမ္းမိုးျခင္း။
စိတ္ပညာအရ ကၽြန္ေတာ္တို႔လူသားေတြဟာ ကိုယ္ႀကိဳေတြးထင္ထားတဲ့အရာေတြကို မွန္ေၾကာင္းျပသတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို ရွာၿပီး အတည္ျပဳၿပီး ကိုယ္ယုံၾကည္တဲ့အရာကို မမွန္ေၾကာင္းျပသနိုင္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို မ်က္ကြယ္ျပဳထားတတ္ၾကပါတယ္။ ဘက္လိုက္ၿပီး မွန္ကန္ေၾကာင္းဆုံးျဖတ္တတ္တဲ့အေလ့အထကို အမ်ားဆုံးေတြ႕နိုင္တာကေတာ့ ေဗဒင္၊ လကၡဏာ၊ နကၡတ္ ပညာရပ္ေတြျဖစ္ပါတယ္။
သင္ဟာ ေရွ႕ျဖစ္ေဟာဆရာတစ္ေယာက္ဆီကို သြားၿပီး ေဗဒင္ေမးတဲ့အခါမွာ နာရီဝက္၊ တစ္နာရီေလာက္ စကားေျပာရပါလိမ့္မယ္။ ဒီလိုစကားေျပာတဲ့အခါမွာ သင့္ကို သူကလူကိုယ္တိုင္ေတြ႕ ေမးခြန္းအမ်ားႀကီးေမးၿပီး သင္ကလည္း ျပန္ေျဖပါလိမ့္မယ္။ လူကိုယ္တိုင္ေတြ႕ရတဲ့အတြက္ ေရွ႕ျဖစ္ေဟာဆရာဟာ သင္ရဲ့ စီးပြားေရးအေျခအေန၊ က်န္းမာေရးအေျခအေနနဲ႔ စိတ္ဓာတ္အေျခအေန စတာေတြကို မွန္းၾကည့္ဖို႔လြယ္သြားပါၿပီ (ကားအေကာင္းစားနဲ႔လာၿပီး မ်က္ႏွာညိဳးငယ္ေနတဲ့ အသက္ ၅၀ ေက်ာ္ အမ်ိဳးသမီးတစ္ဦးဆိုရင္ လင္ေယာကၤ်ား အိမ္ေထာင္ေရး ေဖာက္ျပန္တဲ့ကိစၥ၊ သားသမီးမလိမ္မာတဲ့ ကိစၥျဖစ္ဖို႔မ်ားပါၿပီ)။ ဒါ့အျပင္ သူ႔ရဲ့ ခန္႔မွန္းမွုေတြဟာလည္း ေယဘူယ် ခန္႔မွန္းမွုေတြပဲျဖစ္တဲ့ စီးပြားေရးက်ေနတယ္၊ အိမ္ေထာင္ေရးအဆင္မေျပဘူး၊ ပညာေရးကံမေကာင္းဘူး စတာေတြပဲျဖစ္မွာပါ။ ဒီလိုခန္႔မွန္းတဲ့အခါမွာ သင့္ရဲ့စိတ္ဟာ နဂိုကတည္းကိုက ဒီေရွ႕ျဖစ္ေဟာဆရာ မွန္တယ္လို႔ ထင္မွတ္ထားတာမို႔ (မွန္တယ္လို႔ ယုံလို႔သာ အခ်ိန္ကုန္ခံၿပီး လာေမးတာပါ) သူ႔ရဲ့ခန္႔မွန္းမွုေတြထဲက မွန္တာေတြကိုပဲ ေရြးၿပီး နားေထာင္မိရက္သားျဖစ္သြားၿပီး မမွန္တာေတြကိုေတာ့ ထည့္မတြက္လိုက္ပဲ ဒီဆရာ အရမ္းမွန္တယ္လို႔ ယူဆလိုက္ပါတယ္။ ေရွ႕ျဖစ္ေဟာဆရာတစ္ေယာက္ မွန္မမွန္ၾကည့္ခ်င္ရင္ သူ႔ရဲ့ခန္႔မွန္းမွုေတြထဲကို ေယဘူယ်ခန္႔မွန္းခ်က္ေတြမဟုတ္ပဲ အေသးစိတ္ေျပာခိုင္းၿပီး (ဥပမာ က်န္းမာေရးနိမ့္က်ေနတယ္လို႔ခန္႔မွန္းပါက ကိုယ့္မွာ ျဖစ္ေနတဲ့ေရာဂါနာမည္ စသျဖင့္) သူ႔ရဲ့ခန္႔မွန္းခ်က္ ဘယ္ေလာက္မွန္မမွန္ကို စိတ္ခံစားမွုမပါဘဲ သခၤ်ာနည္းက်က် ရာခိုင္ႏွုန္းရွာၾကည့္ပါ။
ေနာက္ထပ္ စဥ္းစားစရာတစ္ခ်က္က ေဗဒင္ပညာမွာ တိက်တဲ့ တြက္ပုံတြက္နည္းေတြ ခန္႔မွန္းမွုေတြရွိပါတယ္။ ဒီလိုတိက်တဲ့ တြက္ပုံတြက္နည္းေတြ ခန္႔မွန္းမွုေတြရွိတဲ့ ႐ူပေဗဒလို ပညာရပ္မ်ိဳးမွာဆိုရင္ ဘယ္သူတြက္တြက္ ကိန္းဂဏန္းေတြ မမွားယြင္းပါက ဒီအေျဖပဲ ထြက္ရမွာပါ။ ေဗဒင္ပညာမွာေတာ့ ဒီလိုမဟုတ္ပဲ ေဗဒင္ဆရာႏွစ္ေယာက္တြက္တဲ့ ရလဒ္ေတြအမ်ိဳးမ်ိဳးကြဲေနတတ္တာကို ေဗဒင္ဆရာႏွစ္ေယာက္ထက္ပိုၿပီး ေမးဖူးတဲ့ လူတိုင္းသိၾကမွာပါ။ ဒီအခ်က္က ညႊန္ျပေနတဲ့အခ်က္ကေတာ့ ေဗဒင္ပညာဟာ သိပၸံနည္းက်တြက္ခ်က္မွု ဆိုတာထက္ လူကဲခတ္ပညာသာျဖစ္တယ္ဆိုတာ သိသာပါတယ္။

baydin-all

ေဗဒင္နကၡတ္ႏွင့္ လကၡဏာပညာတို႔သည္ ဤနိုင္ငံရွိ လူတို႔၏ ေန႔စဥ္ဘဝတြင္ အေရးပါေနဆဲျဖစ္သည္။ 

 

အက်ိဳးႏွင့္ အေၾကာင္းကို ေရာေထြးျခင္း (Confusing Cause and Effect)
ျဖစ္ရပ္ A ျဖစ္ၿပီးေနာက္ ျဖစ္ရပ္ B ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ A သည္ အေၾကာင္းျဖစ္ၿပီး B သည္ အက်ိဳးျဖစ္သည္ဟု ေတြးေခၚျခင္း။
ဒီအယူအဆကို အမ်ားဆုံးေတြ႕ရတာကေတာ့ ေဆးဖက္ဝင္တဲ့ အရြက္၊ အသီး၊ သစ္ဥ၊ သစ္ဖု စားလိုက္လို႔ ေရာဂါဆိုးတစ္ခု သက္သာသြားတယ္ဆိုတာပါပဲ။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္းအနည္းငယ္က နာမည္ႀကီးခဲ့တဲ့ ကိစၥတစ္ခုကို ဥပမာျပရရင္ စူလာနဖာျဖစ္ပါတယ္။ စာေရးဆရာ သာဂဒိုးဟာ ဆူလာနဖာကို အသည္းေရာဂါေပ်ာက္တယ္ဆိုၿပီး သတင္းစာ၊ ဂ်ာနယ္၊ ႐ုပ္သံနဲ႔ ေနာက္ဆုံးစာအုပ္ေတာင္ထုတ္ေရးၿပီး ဆူလာနဖာေကာင္းေၾကာင္းကို ေၾကျငာခဲ့ပါတယ္။ သူကိုယ္တိုင္က ဆူလာနဖာကို တကယ္ေကာင္းတယ္လို႔ ရိုးရိုးသားသားယုံတာ ေမးခြန္းထုတ္စရာမရွိပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဆရာ သာဂဒိုးအေနနဲ႔ ဒီယုတၱိအမွားနဲ႔ ဆင္ျခင္ဖို႔ လစ္ဟင္းသြားပါတယ္။
အသည္းေရာဂါသည္ တစ္ေယာက္ကို ဆူလာနဖာေသာက္ခိုင္းတယ္ဆိုပါစို႔။ ဒါဆိုရင္ ဒီေရာဂါသည္ဟာ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ဆိုၿပီး ေသာက္မွာပါပဲ။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ ဆရာဝန္ေတြေပးတဲ့ေဆးေတြကို ေသာက္ေနပါလိမ့္မယ္။ အခ်ိန္တန္တဲ့အခါ ေရာဂါေပ်ာက္သြားတဲ့အခါက်ေတာ့ ဆရာဝန္ေပးတဲ့ အသည္းေရာဂါေဆးေၾကာင့္ ေပ်ာက္ေပမယ့္လည္း ဆူလာနဖာေၾကာင့္ ျဖစ္သြားပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ဆရာသာဂဒိုးနဲ႔ ဆူလာနဖာကို ယုံၾကည္ၾကသူေတြဟာ ဆူလာနဖာေသာက္ၿပီးေနာက္ အသည္းေရာဂါေပ်ာက္သြားတယ္ဆိုတဲ့အခ်က္ကိုပဲၾကည့္ၿပီး ဆူလာနဖာဟာ အသည္းေရာဂါတစ္ကယ္ေပ်ာက္ေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္းလားဆိုတာကို မၾကည့္ခဲ့ၾကပါဘူး။ ထိုနည္းတူပဲ တျခားတိုင္းရင္းေဆးေတြအားလုံးလိုလိုဟာလည္း ဒီအခ်က္နဲ႔မလြတ္ကင္းၾကတဲ့အတြက္ အမွန္တကယ္ေပ်ာက္တယ္လို႔ အာမခံနိုင္မွု လုံးဝမရွိဘဲ ရမ္းသမ္းလုပ္ေဆာင္ေနၾကတာေတြျဖစ္ပါတယ္။
သဘာဝပစၥည္းမ်ားသာသံုးထားသည္ (All natural)
အရာတစ္ခုခုသည္ သဘာဝအေလ်ာက္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ေကာင္းသည္၊ ေဆးဖက္ဝင္သည္၊ သန္႔စင္သည္၊ မွန္ကန္သည္ စသည္ျဖင့္ေကာင္းမြန္ေသာ အရည္အခ်င္းမ်ားရွိသည္ဟု ယုံၾကည္ျခင္း။

တိုင္းရင္းေဆးဝါးေတြ၊ အားျဖည့္ေဆးဆိုၿပီးေရာင္းတဲ့ေဆးေတြ၊ ပိန္ေဆးေတြ၊ အစားအေသာက္ေတြ၊ အလွျပင္ပစၥည္းေတြမွာ သဘာဝပစၥည္းေတြ၊ ေအာ္ဂင္းနစ္ပစၥည္းေတြကထုတ္လုပ္ထားတယ္ဆိုတဲ့ ေၾကာ္ျငာေတြကို ေတြ႕ဖူးၾကမွာပါ။ ဒီလို ေၾကာ္ျငာေတြ ကုန္ပစၥည္းေတြက ကၽြန္ေတာ္တို႔ကို သြယ္ဝိုက္ေျပာၾကတာကေတာ့ သဘာဝပစၥည္းေတြက ထုတ္လုပ္ထားတဲ့အတြက္ ေဘးကင္းတယ္၊ ခႏၶာကိုယ္အတြက္ ေကာင္းမြန္တယ္စတဲ့ အခ်က္ေတြပါ။
သဘာဝအေလ်ာက္ ေပါက္တဲ့ သစ္ဥသစ္ဖုမ်ား၊ သဘာဝမွရေသာ ပစၥည္းမ်ားကို အသုံးျပဳထားျခင္းတစ္ခုတည္းကို ၾကည့္၍ ေကာင္းသည္၊ ေဆးဖက္ဝင္သည္ သို႔မဟုတ္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမရွိဟု ေကာက္ခ်က္ခ်၍မရပါ။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ သဘာဝပစၥည္းမ်ားတြင္ လူကို ေသေစနိုင္သည့္ အဆိပ္အေတာက္ရွိေသာ ပစၥည္းမ်ားလည္း ပါဝင္နိုင္သည္။ မွိုအခ်ိဳ႕ကို စားမိလၽွင္အဆိပ္အေတာက္ျဖစ္ေစနိုင္သည္၊ ေဆးရြက္ႀကီးကဲ့သို႔ေသာ အရြက္မ်ားသည္ အဆုတ္ကင္ဆာကဲ့သို႔ ကင္ဆာမ်ားကို ျဖစ္ေစနိုင္သည္၊ ခဲကဲ့သို႔ သဘာဝတြင္ ေတြ႕ရွိေသာ ပစၥည္းမ်ားကို ဓာတ္ဆီႏွင့္ အျခားလူသုံးပစၥည္းမ်ားတြင္ အသုံးျပဳျခင္းမွတဆင့္ ခႏၶာကိုယ္အတြင္း ခဲဆိပ္သင့္နိုင္သည္၊ asbestos ဟုေခၚေသာ ေက်ာက္ဂြမ္းကို အိမ္သုံးပစၥည္းမ်ားတြင္ အသံျပဳမိသျဖင့္ လူအမ်ားအျပား အဆုတ္ကင္ဆာ၊ အဆုတ္ေရာဂါရခဲ့သည့္ ဥပမာမ်ားလည္း ရွိခဲ့ပါသည္။ ဒါတင္မကဘဲ သဘာဝထဲမွာပဲ လူကို ေရာဂါျဖစ္ေစတဲ့ ဘက္တီးရီးယားေတြ၊ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေတြလည္း ရွိေနတာကို မေမ့သင့္ပါ။
ေနာက္ထပ္ လူေတြေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားလ်စ္လ်ဴရွုၾကတဲ့အခ်က္က ေခတ္သစ္ေဆးပညာဟာ သဘာဝပစၥည္းေတြကေန ထုတ္လုပ္ထားတယ္ဆိုတဲ့အခ်က္ပါ။ ေဆးပညာသမိုင္းမွာ အေရးအပါဆုံးျဖစ္တဲ့ ပန္နယ္စလင္ကို အလက္ဇန္းဒယား ဖလမ္မင္း (Alexander Fleming) စေတြ႕ခဲ့ပုံက သဘာဝကျဖစ္တဲ့ ပိုးေမြးေက်ာက္ေက်ာျပားေပၚက မွိုဆီက ရခဲ့တာပါ။ ဒါေပမယ့္ ဒီလို သဘာဝအတိုင္းျဖစ္တဲ့ မွိုဆီက အဆင့္ဆင့္ ထုတ္ယူၿပီးမွ လူသားေတြေသာက္သုံးနိုင္တဲ့ပမာဏကို ေသာက္ေဆးအေနနဲ႔ ထုတ္လုပ္နိုင္ခဲ့တာပါ။ ထိုနည္းတူပဲ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေသာက္ေနတဲ့ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးေတြကိုလည္း သစ္ေခါက္တစ္မ်ိဳးကေန ရွာေဖြေတြ႕ရွိထားတာပါပဲ။ သစ္ေခါက္ကို ဒီအတိုင္းက်ိဳခ်က္ေသာက္မယ္ဆိုရင္ မလြယ္ကူတဲ့ အတြက္ ဒီကေနမွ အကိုက္အခဲသက္သာေစတဲ့ ဓာတုပစၥည္းကိုသာ ထုတ္ယူၿပီး ေဆးအျဖစ္ထုတ္လိုက္တာျဖစ္ပါတယ္။
ျမန္မာျပည္ကလူေတြအမ်ားစု ယူဆေနၾကတဲ့ အဂၤလိပ္ေဆး (ေခတ္သစ္ေဆးပညာကို ဆိုလိုသည္) ေသာက္ရင္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးရွိတယ္။ သဘာဝကရတဲ့ သစ္ဥသစ္ဖုေတြကေန ထုတ္ထားတဲ့ ျမန္မာတိုင္းရင္းေဆးကေတာ့ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး မရွိဘူးဆိုတဲ့ ယူဆခ်က္ဟာလည္း လုံးဝကို မွားယြင္းေနပါတယ္။ ေခတ္သစ္ေဆးပညာမွာ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးရွိတယ္လို႔ က်ေနာ္တို႔ သိရတဲ့အေၾကာင္းရင္းက ေခတ္သစ္ေဆးပညာမွာ စမ္းသပ္စစ္ေဆးမွုေတြကို ဓာတ္ခြဲခန္းထဲမွာ အႀကိမ္ႀကိမ္ လုပ္ၿပီး လူသားေတြေသာက္သုံးလို႔ စိတ္ခ်ရေတာ့မွ ထုတ္ေဝတာေၾကာင့္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးကို ေဆးအညႊန္းေတြမွာ တစ္ခါထဲေရးေပးထားတာပါ။ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးရွိလို႔ စိတ္ပူစရာမရွိပါဘူး။ သင့္ကိုေဆးအညႊန္းေပးတဲ့ဆရာဝန္က ေရာဂါနဲ႔ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးကို ခ်ိန္ညႇိၿပီးမွ ေပးတာပါ။ တစ္ကယ္လို႔ ေဆးရဲ့ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေၾကာင့္ ကိုယ့္မွာ ေနာက္ထပ္ေရာဂါတစ္ခုရလာရင္ မ်ားေသာအားျဖင့္ ဒါဟာ ဆရာဝန္ရဲ့အမွားေၾကာင့္ ဒါမွမဟုတ္ တျခားအေၾကာင္းရင္းတစ္ခုခုေၾကာင့္ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ဒီအခ်က္နဲ႔ ေျပာင္းျပန္အေနနဲ႔ တိုင္းရင္းေဆးေတြဟာ ဘာသုေသတနမွ မယ္မယ္ရရမလုပ္ပဲ လူတစ္ေယာက္ကို တိုက္ၾကည့္လို႔ ဒီလူေရာဂါေပ်ာက္သြားရင္ က်န္တဲ့လူေတြမွာပါေရာဂါေပ်ာက္မယ္ဆိုၿပီး ယူဆၾကတာပါ။ တေလာက သေဘၤာရြက္ဟာ ကင္ဆာေပ်ာက္တယ္ဆိုၿပီး ေခတ္ထလိုက္ပါေသးတယ္။ သေဘၤာရြက္ကိုယ္တိုင္က ကင္ဆာတကယ္ေပ်ာက္တာ ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္ပါမယ္။ ဒါမွမဟုတ္လည္း ကင္ဆာေဆး (ကီမိုကုထုံး – Chemotherapy) ကုသမွုခံယူေနတဲ့ ကင္ဆာေရာဂါသည္က သေဘၤာရြက္လည္းစားရင္ ကီမိုကုထုံးေၾကာင့္ ကင္ဆာေပ်ာက္သြားတာျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ လူေတြကေတာ့ သေဘၤာရြက္ေကာင္းေၾကာင္း ညႊန္းလိုက္ၾကတာ ေနာက္ဆုံး သေဘၤာရြက္ဟာ ေရာဂါအကုန္လုံးကို ကုနိုင္တဲ့ နတ္ေဆး အဆင့္အထိ ေရာက္သြားပါတယ္။ ေလာကမွာ ေရာဂါေပါင္းစုံကို ကုနိုင္တဲ့ ေဆးရယ္လို႔ မရွိေသးတာ၊ မရွိနိုင္တာကို မေမ့ပါနဲ႔။

vimax

ေဆးပညာအရ တိတိက်က် အဓိပၸါယ္မရွိေသာ စကားမ်ားျဖစ္သည့္ အဆိပ္ဖယ္ရွားေပးျခင္း (Detoxification)၊ စြမ္းအင္ အဆင့္ကို ျမႇင့္ေပးျခင္း (Increasing Energy Levels)၊ အတြင္းပိုင္း ကိုယ္ခႏၶာစနစ္တစ္ခုလုံးကို သန္႔စင္ေပးျခင္း (Cleansing Entire Internal System) စသျဖင့္ ေၾကာျငာထားသည္ကို သတိျပဳပါ။ 

စာေျခာက္႐ုပ္ (Straw Man)
အျခားသူတစ္ဦးျငင္းခုံသည့္ အဓိပၸါယ္ကို လြဲေခ်ာ္ေကာက္၍ တိုက္ခိုက္ရလြယ္ကူေအာင္ လုပ္ျခင္း
Conspiracy theory ေတြကို ယုံၾကည္ၾကတဲ့လူေတြဟာ ဒီယုတၱိအမွားကို အသုံးျပဳၾကတာမ်ားပါတယ္။ လကမၻာေပၚကို အပိုလိုအာကာသယာဥ္နဲ႔သြားၿပီး လူေျခခ်ခဲ့တာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ယုံၾကည္ၾကသူေတြဟာ ဒီလို ေျပာေလ့ရွိပါတယ္။ “ဓာတ္ပုံေတြထဲမွာ ၾကယ္ေတြကို မျမင္ရဘူး။ ၾကယ္ေတြဟာ အာကာသထဲမွာ ရွိရတယ္၊ အာကာယာဥ္မွူးေတြကလည္း သူတို႔ၾကယ္ေတြကို ျမင္တယ္လို႔ေျပာတယ္။ ဒါေတာင္ၾကယ္ေတြက ဓာတ္ပုံထဲ မရွိဘူးဆိုေတာ့ ဒါလိမ္ညာထားတာပဲ ျဖစ္မယ္။”
ၾကယ္ေတြကို မျမင္ရတာရဲ့အေၾကာင္းျပခ်က္က ကင္မရာေတြရဲ့ exposure time နဲ႔ shutter aperture နဲ႔ဆိုင္ပါတယ္။ တိုက္ရိုက္ေနေရာင္ျခည္က်တဲ့ လမ်က္ႏွာျပင္ကို ကင္မရာေတြနဲ႔ ရိုက္ခဲ့တာမို႔ ၾကယ္ေတြဟာ တိုေတာင္းတဲ့ exposure time မွာ သိပ္မလင္းနိုင္တဲ့အတြက္ မျမင္ရတာပဲျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ကယ္လို႔သာ ၾကယ္ေတြကို ဓာတ္ပုံရိုက္ဖို႔အတြက္ ကင္မရာေတြကို ခ်ိန္ထားမယ္ဆိုရင္ လမ်က္ႏွာျပင္ဟာ overexpose ျဖစ္ေနပါလိမ့္မယ္။ ဒါဟာ အေျခခံ ဓာတ္ပုံပညာတတ္တဲ့ လူတိုင္းသိတဲ့အခ်က္ပါ။
မိမိႏွင့္ ရင္းႏွီးေသာအရာကို ျမင္ရၾကားရသည္ဟု အာ႐ုံထင္မွားျခင္း (Pareidolia)
Pareidolia ဆိုတာကေတာ့ သိျမင္ၾကားသိတဲ့ေနရာမွာ မိမိနဲ႔ ရင္းႏွီးတာကိုပဲ မွားယင္းၿပီး ျမင္နိုင္ၾကားနိုင္တတ္တဲ့ လူ႔စိတ္ရဲ့သေဘာသဘာဝပဲျဖစ္ပါတယ္။
အရာတစ္ခုခုကို ျမင္ရၾကားရတဲ့အခါမွာ ကိုယ္ရင္းႏွီးတဲ့ ပုံစံကို လူ႔ဦးေႏွာက္ဟာ ပုံေဖာ္ၾကည့္ပါတယ္။ ဒီပုံစံဟာ အျပင္မွာ တစ္ကယ္မရွိေပမယ့္ လူ႔ဦးေႏွာက္ကေတာ့ သူနဲ႔ရင္းႏွီးတဲ့ အရာတစ္ခုျဖစ္တယ္ဆိုၿပီး ေသေသခ်ာခ်ာ ပုံေဖာ္လိုက္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ပဲ ေပႀကံေနတဲ့ ေဆးကြက္ေတြဟာ မ်က္ႏွာပုံစံေပါက္ေနနိုင္သလို၊ ဆူညံသံေတြဟာလည္း စကားေျပာသံလိုလို အဓိပၸါယ္ရွိတဲ့ စာေၾကာင္းလိုလို ျဖစ္ေနနိုင္ပါတယ္။
ဒီလိုျဖစ္ရတာဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဦးေႏွာက္ရဲ့ ပုံစံမွတ္သားမွု (pattern recognition) ေၾကာင့္ျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ့ အျမင္အာ႐ုံ အၾကားအာ႐ုံေတြဟာ ပုံစံမွတ္သားမွုအေပၚ မ်ားစြာ မွီခိုထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ လူအမ်ားႀကီးက ေလသံအမ်ိဳးမ်ိဳး အျမန္ႏွုန္းအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ေျပာတဲ့ ဘာသာစကားတစ္ခုကို နားလည္ေျပာဆိုနိုင္ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔အရင္ကလုံးဝမျမင္ဖူးတဲ့ ပုံရိပ္အမ်ိဳးမ်ိဳး အေရာင္အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိၿပီး အနည္းငယ္ကြဲျပားမယ္ ဆိုရင္ေတာင္ ဒီအရာေတြကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ဦးေႏွာက္ကမွတ္မိနိုင္ပါတယ္။ ဒီအခ်က္ေတြေၾကာင့္ပဲ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ လူေတြကို မွတ္မိေနၿပီး တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ ခြဲခြဲျခားျခားသိေနၾကတာပါ။ စာဖတ္သူအေနနဲ႔ စာေၾကာင္းေတြကို တစ္ေၾကာင္းၿပီးတစ္ေၾကာင္းအခုလို အျမန္ဖတ္နိုင္ေနတာလည္း ဒီစြမ္းရည္ေၾကာင့္ပါပဲ။

martian_face_viking_cropped

Face on Mars ဟုလူသိမ်ားေသာ အဂၤါၿဂိဳဟ္မ်က္ႏွာျပင္သို႔ ၿဂိလ္တုမွတဆင့္ရိုက္စဥ္ ျမင္ရေသာ မ်က္ႏွာသဏၭာန္ အရာတစ္ခု။ အျခားရွုေထာင့္မ်ားမွ ရိုက္ထားေသာ ဓာတ္ပုံမ်ားကို ျပန္ၾကည့္ေသာအခါ သာမန္ သဘာဝအတိုင္းရွိေသာ ေတာင္ကုန္းျမင့္တစ္ခုသာ ျဖစ္သည္ဟု သိရသည္။

ဒီလို ေကာင္းက်ိဳးေတြရွိသလို ဆိုးက်ိဳးလည္းရွိပါတယ္။ ဒါကေတာ့ အသံတစ္သံ သို႔မဟုတ္ အရာတစ္ခုကို ဝိုးတိုးဝါးတားေတြ႕တဲ့အခါ ဦးေႏွာက္ဟာ သူနဲ႔ ရင္းႏွီးတဲ့ ပုံစံတစ္ခုေပၚလာေအာင္ ႀကိဳးစားပါေတာ့တယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔လူသားေတြရဲ့တစ္သက္တာမွာ အရင္းအႏွီးဆုံး အရာဝတၳဳဟာ လူ႔မ်က္ႏွာျဖစ္ၿပီး အၾကားရဆုံးအသံကေတာ့ ကိုယ့္နာမည္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ အလင္းေရာင္ မရွိတရွိ အေမွာင္ထဲမွာ သရဲပုံ တေစၧပုံ ေတြ႕ခဲ့ရတယ္လို႔ဆိုတာဟာ ဒီအခ်က္ေၾကာင့္ပါ။ လူ႔ရဲ့ဦးေႏွာက္ဟာ ကိုယ္အရင္းႏွီးဆုံးျဖစ္တဲ့ လူ႔မ်က္ႏွာပုံကို ေဖာ္ျပတာေၾကာင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ အေမွာင္ထဲမွာ တေစၧသရဲတစ္ေကာင္ရဲ့ မ်က္ႏွာကိုျမင္ရတယ္လို႔ ေၾကာက္လန္႔ၾကတာျဖစ္ၿပီး ကိုယ့္နာမည္ကို ေခၚတယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ဟာလည္း နီးစပ္တဲ့အသံတစ္ခုကို ၾကားလိုက္တာနဲ႔ ကိုယ့္နာမည္ကိုတစ္ေယာက္ေယာက္ကေခၚေနတာ ဆိုၿပီး ဦးေႏွာက္က အနီးစပ္ဆုံးပုံစံ (pattern) ကိုယူလိုက္လို႔ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ပဲ သရဲတေစၧအမွန္တစ္ကယ္ရွိတယ္လို႔ ယုံၾကည္တဲ့သူေတြဟာ သူတို႔ကိုယ္တိုင္ လိမ္ညာေျပာျခင္းမဟုတ္ေသာ္လည္း မိမိဦးေႏွာက္က မိမိကိုလွည့္ျဖားၿပီး ျမင္ေနၾကားေနက် ပုံေတြ အသံေတြလို႔ ပုံေဖာ္လိုက္တဲ့အခါမွာ သရဲတေစၧတစ္ကယ္ရွိပါတယ္၊ ကိုယ္ေတြ႕ျမင္ခဲ့ရပါတယ္လို႔ ထင္ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။
မသိမႈကိုဦးတည္၍ျငင္းခုံျခင္း (Argument from Ignorance)
အဆိုတစ္ခုကို မွားေၾကာင္းသက္ေသျပနိုင္သည့္ အတြက္၊ ထိုအဆိုႏွင့္ ဆန္႔က်င္ဘက္ သက္ေသအေထာက္အထား မရွိသည့္အတြက္ အဆိုကို အမွန္ျဖစ္သည္ဟု လက္ခံျခင္း။
Conspiracy theory တစ္ခုျဖစ္တဲ့ ancient alien ဟာဆိုရင္ ဒီယုတၱိကို ေကာင္းေကာင္းအသုံးခ်ၿပီး သူ႔အဆိုမွန္ရမယ္လို႔ တည္ေဆာက္ထားတာျဖစ္ပါတယ္။ Ancient alien ဆိုတာကေတာ့ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာက ကမၻာေျမေပၚ ၿဂိဳဟ္သားေတြေရာက္လာၾကၿပီးမွ ၿဂိဟ္သားေတြက လူေတြကို သိပၸံ၊ အင္ဂ်င္နီယာနဲ႔ တျခား အတတ္ပညာေတြကို သင္ေပးခဲ့တာျဖစ္တယ္လို႔ ယူဆတဲ့ သီအိုရီျဖစ္ပါတယ္။ ပီ႐ူးနိုင္ငံရွိ နာဇ္ကာ သဲကႏၲာရက လိုင္းမ်ား (Nazca Lines)၊ အီစတာကၽြန္းစု (Easter Islands) မွ ႐ုပ္တုမ်ား၊ အီဂ်စ္ပိရမစ္မ်ား စသည္တို႔နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ေက်နယ္ဖြယ္ရာ ရွင္းလင္းခ်က္မရွိတာေၾကာင့္ ကမၻာ့ျပင္ပက ၿဂိဳဟ္သားေတြက ဒါေတြကို ေဆာက္ထားတာျဖစ္နိုင္တယ္ဆိုတဲ့ သီအိုရီဟာ မွန္ရမယ္ဆိုၿပီး ေျပာဆိုေရးသားၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကေနတစ္ဆင့္မွ လူသားေတြကို ၿဂိဳဟ္သားေတြက တျခားနည္းပညာေတြကို သင္ေပးလိုက္မွ လူသားေတြ တိုးတက္ေခတ္မီ သြားၾကတယ္လို႔ ဆိုခ်င္တာပါ။
ေျပာခဲ့တဲ့အတိုင္း ဒီအဆို သို႔မဟုတ္ သီအိုရီ မွန္ကန္တယ္လို႔ သက္ေသျပနိုင္တဲ့ အေထာက္အထား မခိုင္လုံဘဲ အဲ့ဒီ့ေခတ္တုန္းက လူသားေတြဟာ ဘာေၾကာင့္ေဆာက္တယ္၊ သူတို႔ရဲ့ အဲ့အခ်ိန္က နည္းပညာနဲ႔ ဘယ္လိုေဆာက္ခဲ့တယ္ ဆိုတာကို မသိတာနဲ႔ ၿဂိဳဟ္သားေတြ ေဆာက္ခဲ့တာ၊ ၿဂိဳဟ္သားေတြက လူေတြကို နည္းပညာေတြသင္ ေပးခဲ့တာ ျဖစ္မယ္ဆိုတဲ့ ေတြးေခၚပုံဟာ မွားေနတာပါ။
အီဂ်စ္အီဂ်စ္ပရစ္မစ္ေတြကိုေဆာက္တဲ့အခါမွာ လုပ္သားေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာဟာ ေက်ာက္တုံးႀကီးေတြကို ေက်ာက္တြင္းကေန ေဆာက္မယ့္ေနရာအထိေရာက္ေအာင္ သစ္သားစြပ္ဖားႀကီးေတြနဲ႔ ဆြဲၾကတဲ့ပုံေတြကို တူးေဖာ္သူေတြ ေတြ႕ရွိၿပီးသားျဖစ္ပါတယ္။ ေဆာက္၊ လႊနဲ႔ အျခား ျဖတ္ေတာက္နိုင္တဲ့ ပစၥည္းေတြကိုလည္း ဂီဇာ ပိရမစ္အနားမွာ ေတြ႕ခဲ့တာကလည္း ပိရိမစ္ေတြကို လူသားေတြကပဲ ခက္ခက္ခဲခဲေဆာက္လုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္ဆိုတဲ့ သက္ေသအေထာက္အထားေတြပါ။
သီအိုရီႏွစ္ခုဟာ တစ္ခုနဲ႔တစ္ခု အၿပိဳင္ျဖစ္လာၿပီဆိုရင္ ႏွစ္ခုလုံးကို မွန္မမွန္စစ္ေဆးၿပီးမွ ဘယ္တစ္ခုဟာ အမွန္ျဖစ္တယ္ဆိုတာကိုလက္ခံရတာပဲ။ ပထမသီအိုရီက မွားလို႔ ဒုတိယသီအိုရီ မွန္ကန္ေၾကာင္း အေထာက္အထားေတြကို မစစ္ေတာ့ဘဲ အမွန္လို႔ တစ္ထစ္ခ် လက္ခံလို႔ မရပါဘူး။

Ancient_Aliens_Moai-E.jpeg

အီစတာကၽြန္းမွ ႐ုပ္တုမ်ား

အခုေဖာ္ျပခဲ့တာေတြကို ၾကည့္ၿပီး ဒါေတြကို ယုံတဲ့လူေတြဟာ အေတာ္ အသိဉာဏ္ခ်ိဳ႕တဲ့မယ္လို႔ ထင္နိုင္ပါတယ္။ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီလို သိပၸံေယာင္ေတြ၊ conspiracy theory ေတြအလုပ္ျဖစ္ရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြရွိပါတယ္။

၁။ စူးစမ္းေလ့လာလိုစိတ္
ကၽြန္ေတာ္တို႔ေတြအားလုံးဟာ ပစၥည္းအသစ္အဆန္းဆိုရင္ စိတ္ဝင္စား၊ စူးစမ္းေလ့လာလိုစိတ္ရွိၾကပါတယ္။ မေျဖရွင္းနိုင္ေသးတဲ့ စၾကာဝဠာကအေၾကာင္းေတြ၊ ထူးဆန္းသတၱဝါေတြ စတာေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး စိတ္ဝင္စားၾကပါတယ္။ ထိုနည္းတူပဲ ကင္ဆာနဲ႔ HIV အပါအဝင္ ေရာဂါေပါင္းစုံကို ေပ်ာက္ေစနိုင္တဲ့ ေဆး၊ ၁ လအတြင္း အဆီက်ေဆးစတာေတြကို ကၽြန္ေတာ္တို႔အားလုံး ဉာဏ္ေကာင္းသူေတြ၊ ပညာတတ္သူေတြအပါအဝင္ စမ္းသပ္လိုၾကပါတယ္၊ စမ္းသုံးလိုၾကပါတယ္။
၂။ လြယ္တာကိုႀကိဳက္စိတ္
သင့္ဆရာဝန္က သင့္ကို ေက်ာက္ကပ္အလုပ္မလုပ္ေတာ့တာေၾကာင့္ တစ္သက္လုံး ေက်ာက္ကပ္ေဆးရေတာ့မယ္လို႔ ေျပာတာထက္ မိတ္ေဆြတစ္ေယာက္က သူ႔မွာ ျမန္မာနန္းတြင္းသမားေတာ္အစဥ္အဆက္ ေဖာ္စပ္ခဲ့တဲ့ ေက်ာက္ကပ္ေဆးရွိေၾကာင္း ေက်ာက္ကပ္အလုပ္မလုပ္တာကို လုံးဝျပန္ေကာင္းနိုင္ေၾကာင္း တစ္ေန႔သုံးႀကိမ္ပဲ ေသာက္စရာလိုေၾကာင္း ေျပာတဲ့အခါ ဘယ္တစ္ခုက ပိုလြယ္ၿပီး သင့္ကို ပိုစြဲေဆာင္နိုင္စြမ္းရွိမလဲ။ သိပၸံေယာင္ေတြကို အသုံးျပဳတဲ့ ေဆးဝါးေတြအားလုံးဟာ လြယ္ကူရိုးရွင္းတဲ့အေျဖကိုပဲ လူေတြကိုေပးတာေၾကာင့္ လူေတြကို အျမဲဆြဲေဆာင္ေနနိုင္ပါတယ္။
၃။ ျဖစ္နိုင္ေျခမ်ား
သိပၸံနည္းက် ေျဖရွင္းခ်က္မ်ားကို သီအိုရီမ်ားလို႔သာ ေခၚပါတယ္။ ရွာေဖြေတြ႕ရွိမွု အသစ္၊ စမ္းသပ္မွုအသစ္ေတြက ေပၚထြက္လာတဲ့ရလဒ္ေတြကိုၾကည့္ၿပီး ဒီသီအိုရီေတြ မွားယင္းမွုရွိရင္ ပယ္ဖ်က္ျခင္း၊ ျပင္ဆင္ေျပာင္းလဲျခင္းတို႔ကို ျပဳလုပ္ၾကပါတယ္။ သက္ေသအေထာက္အထား လုံလုံေလာက္ေလာက္ရွိၿပီး ဘယ္ေလာက္ခိုင္မာတဲ့ သီအိုရီပဲျဖစ္ပါေစ ေလ့လာမွုအသစ္ေတြရဲ့ရလဒ္ေတြနဲ႔မကိုက္ညီရင္ ျပင္ဆင္ေျပာင္းလဲမွုေတြကို လုပ္နိုင္ပါတယ္။ ဒါကို တခ်ိဳ႕လူေတြကို တဆုံးေတြးလိုက္ၿပီး သိပၸံပညာဟာ မယုံၾကည္ရေၾကာင္း၊ (သီအိုရီတစ္ခုလုံးမွားယြင္းတာ မဟုတ္ပဲ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္းမွားယြင္းတာကို ျပင္ဆင္ရတဲ့အခါ) သိပၸံပညာရွင္တခ်ိဳ႕ကေတာင္ ဒီသီအိုရီကို လက္မခံၾကေၾကာင္း ေျပာဆိုတတ္ၾကပါတယ္။
၄။ ဆင္ျခင္ဉာဏ္မျပည့္ဝျခင္း
လူေတြဟာ ျပႆနာတစ္ခုအေပၚ နက္နက္နဲေတြးေခၚဖို႔ ထက္ သာမန္ကာလၽွံကာပဲ ေတြးေတာလိုၾကပါတယ္။ ရလဒ္အေနနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ လြယ္တာကိုပဲ လက္ခံလိုၾကၿပီး ရွုပ္ေထြးတဲ့အေၾကာင္းအရာေတြျဖစ္တဲ့ ဆင့္ကဲျဖစ္စဥ္လိုမ်ိဳး အရာေတြကို လက္မခံလိုၾကပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္လည္း အထက္မွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့ အခ်က္ေတြကို သိတဲ့တိုင္ေအာင္ တခ်ိဳ႕ေသာလူေတြကေတာ့ ဒီအရာေတြကို ယုံေနဦးမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အထက္မွာ ေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ အခ်က္ေတြေၾကာင့္ ပစၥည္း အသစ္အဆန္း၊ ေဆးဝါးအသစ္အဆန္း၊ သီအိုရီအသစ္အဆန္းေတြကို လက္မခံရဘူးလို႔ မဆိုလိုပါဘူး။ သိပၸံပညာရွင္ေတြဟာ မိမိတို႔ရဲ့ စူးစမ္းလိုစိတ္ကို အားေပးခဲ့လိုသာ သိပၸံနဲ႔ နည္းပညာေတြတိုးတက္လာတာပါ။ စူးစမ္းေလ့လာစိတ္ကို အားေပးသလို တစ္ဖက္မွာလည္း အက်ိဳးအေၾကာင္းနဲ႔ ဆက္စပ္ေတြးေခၚတတ္မွု၊ သံသယစိတ္ထားေတြကို ေမြးျမဴရမွာပါ။ အရာရာကို စူးစမ္းေလ့လာေပမယ့္ ယုံၾကည္သင့္ ယုံၾကည္ထိုက္မွပဲ ယုံၾကည္ရပါမယ္။ လူတစ္ဦးတစ္ေယာက္ ေျပာလို႔လက္ခံတာမ်ိဳး မဟုတ္ဘဲ အရာရာကို မိမိဘာသာ ေလ့လာစူးစမ္းၿပီး (အင္တာနက္တြင္ ရွာေဖြၾကည့္ရွုျခင္း၊ သက္ဆိုင္သည့္ စာအုပ္စာတမ္းမ်ား ဖတ္ရွုျခင္း) မွန္ကန္တယ္လို႔ အတည္ျပဳနိုင္မွသာ လက္ခံသင့္ပါတယ္။ မိုးၿခိမ္းတယ္ဆိုတာ သာမန္ သဘာဝျဖစ္စဥ္သာျဖစ္ၿပီး ေဒေဝါကို ေၾကာက္စရာမလိုဘူးလို႔ သိသြားတဲ့ ကေလးတစ္ေယာက္အဖို႔ အေၾကာက္တရားကင္းတဲ့ လြတ္လပ္မွုကို ရသြားပါလိမ့္မယ္။ ဒီလိုပဲ လူႀကီးေတြျဖစ္တဲ့ က်ေနာ္တို႔ဟာလည္း ေခတ္သစ္ေဒေဝါေတြကို မိမိဘဝမွ ဖယ္ရွားၿပီး လြတ္လပ္မွုအရသာကို ခံစားၾကပါလို႔ တိုက္တြန္းလိုက္ပါတယ္။

 
ကိုးကား-

http://www.abpischools.org.uk/page/modules/infectiousdiseases_timeline/timeline6.cfm?coSiteNavigation_allTopic=1
http://www.fontcraft.com/idiotwars/common-conspiracy-fallacies/#sthash.25SR9Xbv.dpuf
http://www.logicallyfallacious.com/index.php/logical-fallacies/73-conspiracy-theory

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s