ဘုရားသခင္ေႂကြအံကစားခဲ့သလား?(သို႔မဟုတ္)ကြမ္တမ္ကမၻာသို႔ အလည္တစ္ေခါက္

Relativity ႏွင့္ပတ္သတ္ျပီးဖတ္လိုပါက

https://curiositymm.com/2016/08/12/%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BA%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%B9-%E1%80%9F%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%BB%E1%80%95%E1%80%84%E1%80%B9-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF/

https://curiositymm.com/2016/08/14/%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BA%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%B9-%E1%80%9F%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%BB%E1%80%95%E1%80%84%E1%80%B9-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF-2/

တို႔မွာဖတ္ရွႈႏိုင္ပါတယ္ ။

အရင္ ေဆာင္းပါးမွာ တုန္းကၽြန္ေတာ္နဲ႔တူတူအခိ်န္-ဟင္းလင္းျပင္ထဲမွာခရီးထြက္ၿပီး  the Theories of Special and General Relativity(အထူးႏွင့္ေယဘုယ်ႏွိဳင္းယ်သီအိုရီ)ကိုေလ့လာခဲ့ၾကတယ္။ ခုေတာ့ အက္တမ္ေအာက္အမႈန္ေလးမ်ား ရဲ႕ကမၻာႀကီးဆီကို ကၽြန္ေတာ္နဲ႔ တူတူသြားၾကရေအာင္လား? ဒီမွာကၽြန္ေတာ္တစ္ခုေျပာလိုတာကေတာ့ Quantum ဟာ ရီေလတီဗတီထက္အမ်ားႀကီးပိုရွဳပ္သေယာင္ရွိပါတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ Quantum Level မွာျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့အျဖစ္အပ်က္ေတြဟာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေန႔စဥ္ၾကံဳေတြ႔ေနရျဖစ္ပ်က္ေနတာေတြနဲ႔ တျခားစီကိုျဖစ္ေနပါတယ္။ ေန႔စဥ္ၾကံဳေတြ႕ေနရတဲ့အရာေတြထဲမွာ Quantum Mechanics ဟာ မသိသာလွေပမဲ့ အက္တမ္တစ္လံုးရဲ႕ကမၻာထဲကိုေရာက္လာတဲ့အခါမွာေတာ့ Quantum သာလွ်င္အုပ္စိုးပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔မခံစားရေပမဲ့ သူတို႔ဟာအျမဲရွိေနပါတယ္။ တိက်ခုိင္မာတဲ့သခ်ၤာညီမွ်ျခင္းေတြ၊ သီအိုရီ ေနာက္ခံေတြသာမရွိဘူးဆိုရင္ Quantum ဟာ ႐ူးေၾကာင္ေၾကာင္ လူတစ္ေယာက္က လာေျပာေနသလားလို႔ေတာင္မွတ္ရပါတယ္။ ကဲ …. ရွဳပ္ေထြးၿပီး လွပလြန္းတဲ့ Quantum ကမၻာကို ကၽြန္ေတာ္တို႔သြားလည္ရေအာင္လား?

စတင္ျဖစ္ေပၚလာပံု

            ၁၉ ရာစုႏွစ္အစမွာ သိပၸံပညာ ကေမြးထုတ္ေပးလိုက္တဲ့ သီအိုရီေတြ အထူးသျဖင့္ Newton ရဲ႕ သီအိုရီေတြဟာအထူးတလည္ကိုေအာင္ပြဲခံေနခဲ့ပါတယ္။ ဒီလိုေအာင္ပဲြခံတဲ့ရလဒ္ေတြေၾကာင့္လည္း သိပၸံပညာရွင္ေတြဟာ Determinism လို႔ေခၚတဲ့ အရာတစ္ခုခုကို တိတိက်က်ခန္႔မွန္းလို႔ရမယ္ဆိုၿပီး ယူဆတဲ့အယူဟာ အင္မတန္ကိုျပန္႔ႏွ႔ံလာပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕ဆိုရင္ ႐ူပေဗဒ ဟာ ၿပီးျပည့္စံုေနၿပီ၊ ထပ္ၿပီး အနည္းငယ္မြမ္းမံျပင္ဆင္စရာအနည္းငယ္သာရွိေတာ့မယ္လို႔ယူဆၾကပါတယ္။ Laplace တို႔လိုနာမည္ႀကီးသိပၸံပညာရွင္ေတြရဲ႕ အဓိက စိတ္ကူးကေတာ့ အရာရာအားလံုးကို တိက်ေသခ်ာစြာ ခန္႔မွန္းႏိုင္မဲ့သိပၸံဥပေဒသေတြကိုရွာေဖြဖို႔ပဲျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္လို႔ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ အရာတစ္ခုရဲ႕ အခ်ိန္အခါ တစ္ခုမွာရွိေနတဲ့အေျခအေနတစ္ခုကိုသိလိုက္ပီဆိုပါေတာ့။ အဲ့အခ်ိန္မွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာထိုအရာရဲ႕ေနာက္ အခ်ိန္တစ္ခုမွာ ဘယ္လိုအေျခအေနကိုေရာက္ေနမလဲဆိုတာကို ခန္႔မွန္းလို႔ရမဲ့ဥပေဒသေတြကို သိပၸံပညာရွင္ေတြဟာထုတ္ဖို႔ႀကိဳးစားပါေတာ့တယ္။ဥပမာကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာေနမင္းႀကီးရဲ႕ယခုလက္ရွိတည္ေနရာနဲ႔အလွ်င္ကိုသိမယ္ဆိုရင္ေနာင္တစ္ခ်ိန္မွာေနမင္းႀကီးဟာဘယ္နားမွာဘယ္လိုရွိေနမလဲဆိုတာ ကို Newton ရဲ႕နိယာမေတြကိုသံုးၿပီးတြက္လို႔ရတာေပါ့။ ဒီလိုကိစၥမွာေတာ့တြက္လို႔ရတာဟုတ္ပါၿပီ။ ေဘာလံုးတစ္လံုးကိုပစ္လိုက္ရင္သူဘယ္လိုသြားမယ္ဆိုတာလဲတြက္လို႔ရပါတယ္။ထို႔အတူပဲ ေရကန္မ်က္ႏွာျပင္ေပၚကလိႈင္းေလးေတြဘယ္လိုျဖတ္သြားလဲ ဆိုတာလည္းကၽြန္ေတာ္တို႔တြက္လို႔ရျပန္တယ္။ အဲ့ဒီဟာေတြကို ညီမွ်ျခင္းေတြအမ်ားႀကီးနဲ႔ရွင္းျပလို႔ရပါတယ္။ အဲ့တာကို ေရွးရိုးစြဲမကၠင္းနစ္ (Classical Mechanics) လို႔ေခၚပါတယ္။  ဒါေပမဲ့ Laplace က အဲ့ေလာက္နဲ႔မေက်နပ္ႏိုင္ေသးဘူး။ သူကအဲ့လိုမ်ိဳး ဘယ္အရာကိုမဆိုတြက္လို႔ရတဲ့ဥပေဒသေတြကိုလိုခ်င္ပါတယ္တဲ့။သူဟာ အက္တမ္ေအာက္အမႈန္ေတြရဲ႕ သေဘာတရားေတြကို မသိခဲ့ေသးလို႔ပါ။ အဲ့ဒီ အက္တမ္ေအာက္အမႈေတြရဲ႕သြားလာတာကိုေလ့လာတဲ့ပညာ Quantum Theory ဟာ  Laplace ရဲ႕ Determinism ဆိုတဲ့အိပ္မက္ကိုရိုက္ခိ်ဳးဖို႔ထြက္ေပၚလာပါေတာ့တယ္။

            အဲ့ဒီDeterminismကိုခ်ိဳးေဖာက္ဖို႔စတင္အေၾကာင္းဖန္လာတဲ့ျဖစ္စဥ္ကေတာ့ျဗိတိန္လူမ်ိဳးသိပၸံပညာရွင္ႏွစ္ ေယာက္ျဖစ္တဲ့ Lord Rayleigh နဲ႔ Sir James Jean တို႔ ႏွစ္ေယာက္ရဲ႕ တြက္ခ်က္ခန္႔မႈန္းမႈေတြအရ အပူလႊတ္တဲ့ပစၥည္းေတြဥပမာၾကယ္တို႔အဆံုးစြန္ေျပာရရင္အပူေပးလို႔ရဲေနတဲ့သံျပားတို႔ကအစradiationလို႔ေခၚတဲ့အပူျဖာထြက္မႈျဖစ္ေပၚရပါမယ္။အဲ့လိုအပူျဖာထြက္တဲ့အခါမွာသူ႔ရဲ႕စြမ္းအင္ကို ေရဒီယိုလိႈင္းမ်ား၊ X-ray မ်ား၊ အနီေအာက္ေရာင္ျခည္၊ ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္၊ အလင္းျဖဴတန္း အစရွိသေရြ႕ လွ်ပ္စစ္သံလိုက္လိႈင္း (Electromagnetic Waves) ေတြအေနနဲ႔ ႏွဳန္းတစ္ခုထဲနဲ႔ထုတ္လႊတ္ရပါလိမ့္မယ္။ အဲ့လိုဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႕ခင္ဗ်ားတို႔ဟာအေရျပားကင္ဆာနဲ႔ေသရံုတင္မကစၾကာဝဠာတစ္ခုလံုးမွာရိွတဲ့ အရာေတြအကုန္လံုးဟာလည္း အပူခ်ိန္တစ္ခုထဲအေနနဲ႔ရွိေနရပါလိမ့္မယ္။ (ျပသနာကိုေအာက္မွာရွင္းျပထားပါတယ္) ဒီျပသနာကိုရွင္းဖို႔ အတြက္ အေျဖကို ဂ်ာမန္လူမ်ိဳးသိပၸံပညာရွင္တစ္ေယာက္လဲျဖစ္၊ Quantum ရဲ႕ဖခင္လို႔လဲေျပာလို႔ရတဲ့ Max Planck ဟာ မီးလံုးေလးတစ္လံုးရဲ႕စြမ္းအင္ကိုျမွင့္ဖို႔ႀကိဳးစားရာကေနစတင္ေတြ႔ရွိခဲ့ပါတယ္။ သူ႔အဆိုအရဆိုရင္ စြမ္းအင္ဟာ သယ္ခ်င္သလိုအသယ္ခံခြင့္မရွိပဲ သတ္မွတ္ထားတဲ့စြမ္းအင္ထုပ္ေလးေတြနဲ႔သာသယ္ခြင့္ရွိတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ကဲ .. သူရဲ႕စြမ္းအင္ထုတ္ေလးေတြကိုအက်ယ္ျဖန္႔ၾကည့္ရေအာင္။

Electromagnetic Spectrum

ပံု-၁    Electromagnetic Spectrum ျပပံု

၁၈၉ဝ အေစာပိုင္းကာလမ်ားမွာ Max Planck ဟာ မီးလံုး တစ္လံုးဟာ အလင္းပမာဏ အမ်ားဆံုးထုတ္လႊတ္ႏိုင္ၿပီး အနဲဆံုးလွ်ပ္စစ္စြမ္းအင္သံုးဖို႔နည္းလမ္းကိုရွာေဖြေနပါတယ္။ ပထမဆံုးသူလုပ္ရတာဟာ မီးလံုးထဲကနန္းႀကိဳးမွ်င္ေလးကေနၿပီးအလင္းပမာဏဘယ္ေလာက္အထိထုတ္ေပးႏိုင္မလဲ ဆိုတာကိုစတင္ၿပီးစဥ္းစားရပါေတာ့တယ္။ အထက္မွာေျပာခဲ့သလိုပဲအလင္းမွာ မတူညီတဲ့ေရာင္စဥ္ေတြနဲ႔ေရာင္စဥ္တစ္ခုစီကို ႀကိမ္ႏွဳန္းတစ္ခုပါတယ္။ ဟုတ္ၿပီ ျပသနာကဘာလဲဆိုေတာ့ အမ်ားဆံုး အလင္းပမာဏလိုခ်င္တာ အလင္းျဖဴကိုပဲလိုတာေလ။ ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္ထဲက်သြားလို႔လည္းမျဖစ္၊ အနီေအာက္ေရာင္ျခည္ထြက္လာလို႔လည္းမျဖစ္ ။သူဟာအပူထုတ္ပစၥည္းတစ္ခုကေနၿပီးအလင္းလိႈင္းကိုထုတ္တဲ့အခါေရာင္စဥ္တန္းတစ္ခုကိုစြမ္းအင္ေတြဘယ္လိုခြဲထြက္ရမလဲ တြက္တဲ့အခါမွာ ခုနကျပသနာ ျပန္ေပၚလာျပန္ပါတယ္။ ထြက္ရမဲ့ပမာဏ က အနႏၱျဖစ္ေနျပန္ၿပီ။ မဟုတ္ေသးပါဘူး။ ဒါျဖစ္ႏိုင္တာမွမဟုတ္တာ။ အဲ့အခါမွာသူဟာ ေရွးရိုးစဲြ ရွိၿပီးသား သီအိုရီ ႀကီးကို ဖယ္ထုတ္ပစ္ၿပီး သူရဲ႕ အယူအဆသစ္တစ္ရပ္ကို စတင္ျပသခဲ့ပါတယ္။ ႐ူပေဗဒရဲ႕ ဥပေဒသ အသစ္တစ္ခုေပါ့။ သူ႔အဆိုအရ အလင္းလိႈင္းေတြဟာ စြမ္းအင္ေတြကို စြမ္းအင္အထုပ္ကေလးေတြနဲ႔သယ္ေဆာင္တယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ႀကိမ္ႏွဳန္းျမင့္တဲ့အလင္းတန္းေတြ(ဥပမာ ခရမ္းေရာင္ျခည္တန္း) ေတြဟာ စြမ္းအင္အထုပ္ႀကီးႀကီးေတြနဲ႔သယ္ေဆာင္ၿပီး ႀကိမ္ႏွဳန္းနိမ့္တဲ့အလင္းတန္းေတြ(ဥပမာအနီေရာင္အလင္းတန္း)ေတြကေတာ့စြမ္းအင္ထုတ္အေသးေလးေတြနဲ႔သယ္ေဆာင္ရတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ နဂိုသီအိုရီမွာခန္႔မွန္းခဲ့သလိုမ်ိဳး ႀကိမ္ႏွဳန္းမတူတဲ့အလင္းတန္းေတြဟာ အဲ့ဒီစြမ္းအင္ထုပ္ေလးေတြကိုQuantaလို႔ေခၚပါတယ္။(ပံု၂တြင္ရွဳ)အလင္းရဲ႕စြမ္းအင္ကိုအဲ့လိုအထုပ္ထုပ္ေလးေတြနဲ႔သယ္ေဆာင္တယ္ဆိုတာေတာ္ေတာ္ကိုအူေၾကာင္ေၾကာင္ႏိုင္လွတယ္လို႔ေျပာလို႔ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့သိပ္မၾကာခင္မွာပဲ Einstein ဟာ အဲ့ဒီျဖစ္စဥ္ကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ေန႔စဥ္ရင္းႏွီးတဲ့ျဖစ္စဥ္တစ္ခုနဲ႔ႏွိဳင္းယွဥ္ျပသခဲ့ပါတယ္။ Sharing လို႔ေခၚတဲ့မွ်ေဝယူေဆာင္ျခင္း ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ကဲ … ဆက္ၾကည့္ရေအာင္လား?

quanta

                                          ပံု-၂ စြမ္းအင္ထုပ္ေလးမ်ား (quanta) ျပပံု

Einsteinရဲ႕ဥပမာေလးကေတာ့ရွင္းပါတယ္။ကဲ..ခင္ဗ်ားမွာဘီစကြတ္မုန္႔ေလးတစ္ခုရွိတယ္လို႔သေဘာထားလိုက္။ အဲ့ဘီစကြတ္မုန္႔ေလးကို ကေလးတစ္ေယာက္ကိုေပးလိုက္။ အဲ့ကေလးေလးကေပ်ာ္သြားမွာပဲ ။ကဲ အဲ့ဘီစကြတ္ေလးကို ႏွစ္ပိုင္းပိုင္းၿပီး ကေလးႏွစ္ေယာက္ကိုေပးၾကည့္လိုက္။ ကေလးတစ္ေယာက္စီက ဘီစကြတ္တစ္ပိုင္းစီ သာရေတာ့ၿပီး သူတို႔ရဲ႔အေပ်ာ္ကလည္း ထက္ဝက္က်သြားမွာပဲ။ အဲ့ဒီလိုပဲ။ သံုးေယာက္ဆို ဘီစကြတ္ကလည္း သုံးပိုင္းျဖစ္ၿပီး ကေလးေတြရဲ႕အေပ်ာ္ကလဲသံုးပံုတစ္ပံုပဲရွိေတာ့မွာပဲ။ ကဲ .. တကယ္လို႔သာ အခန္းတစ္ခုထဲမွာ ကေလးပမာဏဟာ အနႏၱ (Infinity) ရွိတယ္ဆိုပါေတာ့။ ကေလးတစ္ေယာက္ကို ရမဲ့ ဘီစကြတ္ပမာဏဟာ တစ္ကိုတည္ၿပီး အနႏၱကိန္းနဲ႔စားထားတဲ့ အလြန္႔အလြန္အလြန္ ေသးငယ္တဲ့ပမာဏေလးပဲ ရေတာ့မွာျဖစ္ၿပီးဘီစကြတ္လည္း မက်န္ကေလးတစ္ေယာာက္ကမွလည္း ေပ်ာ္ရေတာ့မွာမဟုတ္ပါဘူးတဲ့။ ခုနကျပသနာကလည္း အဲ့သေဘာတရားအတိုင္းပဲ။ ဘီစကြတ္ေနရာမွာ စြမ္းအင္လို႔ျမင္ၾကည့္လိုက္ရင္ …. အပူထုတ္လႊတ္တဲ့ပစၥည္းကေပးတဲ့စြမ္းအင္လည္း အကုန္ကုန္သြားမယ္။ အလင္းနဲ႔ခုနက ကေလးကိစၥမွာဘာကြာလဲဆိုရင္ ကေလးအနႏၱပမာဏ ဆိုတာ မရွိပါဘူး။ ဒါေပမ့ဲအလင္းက်ေတာ့ လိႈင္းအလ်ားမ်ိဳးစံုနဲ႔လာတဲ့အတြက္ ေနရာတစ္ခုမွာ အနႏမဟုတ္ေတာင္ အလြန္အင္မတန္ႀကီးမားတဲ့ လိႈင္းအေရအတြက္ပမာဏ ရွိႏိုင္ပါတယ္။ တကယ္လို႔အဲ့လိႈင္းတိုင္းတစ္ခုခ်င္းစီဟာ စြမ္းအင္ေတြ(ကေလးဥပမာမွာဆို ဘီစကြတ္ေတြ) တူတူခြဲေဝယူတယ္ပဲထား။ အဲ့လိုသာဆို နဂိုအပူလႊတ္ပစၥည္းရဲ႕အပူခ်ိန္ဆိုတာလံုးဝေပ်ာက္သြားေတာ့မွာေပါ့။ ေနေတြၾကယ္ေတြအကုန္ ေအးခဲကုန္မွာေပါ့။ ဒါမွမဟုတ္ အကုန္အပူခ်ိန္တူတူရွိေနရမွာေပါ့။ ေနနဲ႔ခင္ဗ်ားအခန္းထဲက ဖန္မီးသီးနဲ႔အပူခ်ိန္တူေနမွာေပါ့။

            ကံေကာင္းေထာက္မ စြာပဲ သဘာဝတရားႀကီးရဲ႕အလုပ္လုပ္ပံုဟာ အဲ့ဒီလိုမ်ိဳးမဟုတ္ရပါဘူး။ Planck ခန္႔မွန္းခဲ့သလိုပဲ ႀကိမ္ႏွဳန္းျမင့္ၿပီး လိႈင္းေတြ စြမ္းအင္ထုပ္ႀကီးႀကီးယူပါတယ္။ ဘယ္လိုလဲဆိုေတာ့ ဂ်ီက်ၿပီးေလာဘႀကီးတတ္တဲ့ကေလးေတြလိုေပါ့။ သူက သူမ်ားေတြနဲ႔တူတူ ဘီစကြတ္ခြဲမယူဘူး ပုိလိုခ်င္တယ္ေပါ့။ ပိုတိတိက်က်ေျပာရရင္ ဘီစကြတ္ တစ္ဝက္တိတိရမွ ယူမယ္ဆိုတဲ့ကေလးမ်ိဳးေပါ့။ ဒါေပမဲ့ သူလိုခ်င္တဲ့ပမာဏ မေပးႏိုင္တဲ့အခါမွာေတာ့သူတို႔က မယူၾကေတာ့ဘူး။ စိတ္ေကာက္ၿပီးထြက္သြားၾကတယ္ေပါ့။ တကယ္လို႔သူတို႔လိုခ်င္တဲ့ ပမာဏ ကိုေပးႏိုင္တယ္ဆိုယူၾကမွာေပါ့။ ေနလိုအပူခ်ိန္ျမင့္တဲ့ပစၥည္းမ်ိဳးက သူတို႔လိုခ်င္တဲ့ စြမ္းအင္ပမာဏကိုေပးႏိုင္လို႔ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္မ်ိဳးထုတ္ေပးႏိုင္ေပမဲ့အခန္းမီးသီးေလာက္ကဘယ္ထုတ္ေပးႏုိင္ပါ့မလဲ။ဒါေၾကာင့္အခန္းကမီးသီး၊ဒါမွမဟုတ္ေကာ္ဖီခြက္ကအပူေလာက္နဲ႔ကၽြန္ေတာ္တို႔ခရမ္းလြန္ေရာင္ျခည္ကိုမခံစားရတာေပါ့။ တစ္ဖက္ကၾကည့္လည္း ေပးႏိုင္သေလာက္စြမ္းအင္ ကိုပဲယူၾကေတာ့ ေအးခဲသြားတာမ်ိဳးမျဖစ္ဘူးေပါ့။ ေလာဘႀကီးတဲ့စြမ္းအင္ထုပ္ႀကီးႀကီးနဲ႔သယ္တဲ့ ႀကိမ္ႏွဳန္းျမွင့္လိႈင္းေတြထြက္သြားေတာ့ က်န္ခဲ့တဲ့ ႀကိမ္ႏွဳန္းနိမ့္လိႈင္းေတြကေနၿပီးေတာ့ စြမ္းအင္ကိုသယ္ေဆာင္သြားၾကတာေပါ့။ သူတို႔သယ္ေဆာင္သြားတဲ့ ပ်မ္းမွ်စြမ္းအင္ကိုေတာ့ကၽြန္ေတာ္တို႕ကေနၿပိး အပူခ်ိန္ (temperature) အျဖစ္ခံစားရတာေပါ့။ Planck ရ နိယာမအရ အပူခ်ိန္ပိုျမင့္ေလ ပ်မ္းမွ်စြမ္းအင္ပိုျမင့္ေလေပါ့။ ဒါေၾကာင့္ မီးေတာက္တစ္ခုဟာ အပူခ်ိန္ေပၚမူတည္ၿပီး အေရာင္ေျပာင္းတာေပါ့ဗ်ာ။ ဒါေၾကာင့္အျပာေရာင္မီးေတာက္ဟာ အနီေရာင္မီးေတာက္ထက္ပိုပူတာေပါ့။ အျပာေရာင္လိႈင္း က ႀကိမ္ႏွဳန္းပိုျမင့္ေတာ့ စြမ္းအင္ထုပ္ပိုႀကီးႀကီး နဲ႔သယ္မွ ရတယ္ေလ။ အဲ့ေတာ့ပ်မ္းမွ်စြမ္းအင္ (အပူခ်ိန္) လည္း ပိုမ်ားတာေပါ့ဗ်ာ။ ဒီေလာက္ဆို စြမ္းအင္ထုပ္ေလး (Quanta) ေတြအေၾကာင္းကို သေဘာေပါက္ေလာက္ၿပီထင္ပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္းကိုတစ္ကယ္ကလူေတြဟာ သိသာမသိခဲ့တာပါ။ ဟိုးအရင္ ေက်ာက္ေခတ္လူသားေတြေခတ္ကထဲကေနၿပီးမီးေတာက္ေတြရဲ႕တစ္ထပ္နဲ႔တစ္ထပ္အေရာင္မတူတာေတြကိုကၽြန္ေတာ္တို႔အျမဲျမင္ေနခဲ့တာပဲမဟုတ္ဘူးလား? ဒီ ကြမ္တမ္ အႏုမာန (Quantum Hypothesis) ဟာ အပူလႊတ္ပစၥည္းေတြရဲ႕ ေရာင္ျခည္ျဖာထြက္မႈကိုေကာင္းမြန္စြာရွင္းျပႏိုင္ေပမဲ့သူ႕ရဲ႕Determinismအေပၚဖြင့္ဆိုတဲ့အဓိပၸာယ္ရွင္းလင္းခ်က္ဟာ 1926မွာေနာက္ထပ္ဂ်ာမန္လူမ်ိဳးသိပၸံပညာရွင္တစ္ေယာက္ ျဖစ္တဲ Werner Heisenberg ရဲ႕ “The Uncertainty Principle” လို႔ေခၚတဲ့ မေရရာျခင္းနိယာမ ကိုစတင္ေဖာ္ထုတ္ခဲ့အခါမွပဲျပည့္ျပည့္စံုစံုရွင္းရွင္းလင္းလင္းသိခဲ့ရပါတယ္။

မေရရာျခင္းနိယာမ (The Uncertainty Principle)

            ရုတ္တရက္နာမည္ၾကားလိုက္ရင္ တစ္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီး ေၾကာင္သြားႏိုင္ပါတယ္။ မေသခ်ာမွေတာ့ဘာလို႔ နိယာမလုပ္ေနေသးလဲေပါ့။ ဟုတ္ကဲ့ ၊ မေသခ်ာတဲ့အေၾကာင္းကိုပဲနိယာမလုပ္ထားတာပါ။ မေရရာျခင္းနိယာမရဲ႕အေျခခံသေဘာတရားကေတာ့ရွင္းပါတယ္။ ကဲ အက္တမ္ေအာက္အမႈန္ေလးတစ္ခု၊ အီလက္ထရြန္ ေလးတစ္လံုးလို႔ပဲထားလိုက္ပါေတာ့ဗ်ာ။ အဲ့ဒီ အီလက္ထရြန္ ေလးဟာ အက္တမ္ရဲ႕ Nucleus ကိုလည္ပတ္ေနတယ္။ ဒါေပမဲ့ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ အဲ့ဒီ အီလက္ထရြန္ေလးရဲ႕တည္ေနရာ(Position) နဲ႔သူ႔ရဲ႕သြားေနတဲ့အလွ်င္ (Velocity) တို႔ကိုတစ္ခ်ိန္ထဲမွာတူတူမသိႏုိင္ပါဘူးတဲ့။ ကမၻာဟာေနကုိလည္ပတ္တဲ့အခ်ိန္မွာ ကမၻာ႔ရဲ႕တည္ေနရာနဲ႔အလွ်င္ကိုတစ္ခ်ိန္ထဲမွာႏွစ္ခုတူတူသိရွိႏုိင္တယ္။ ဒါေပမဲ့အီလက္ထရြန္မွာေတာ့အဲ့ဒီလိုမသိရွိႏိုင္ပါဘူးတဲ့။ အဲ့တာဘာေၾကာင့္ပါလိမ့္ ။ ဆက္ၾကည့္ရေအာင္။

            အီလက္ထရြန္ေလးတစ္ခုရဲ႕တည္ေနရာ(Position)ကိုသိရွိရဖုိ႔အတြက္ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာအဲ့ဒီအီလက္ထရြန္ ေလးရွိတဲ့ေနရာကိုအလင္းတန္းေလးတစ္ခုလႊတ္လိုက္ရပါတယ္။လွဳိင္းအလ်ားတိုတဲ့အလင္းတန္းနဲ႔ထိုးတဲ့အခါမွာ အီလက္ထရြန္ရဲ႕ တည္ေနရာကိုပိုတိတိက်က်သိရွိရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ခုနက Planck ဆိုခဲ့တဲ့အတိုင္း လိႈင္းအလ်ားတိုတဲ့ အလင္းတန္းဟာစြမ္းအင္ပမာဏ ပိုႀကီးႀကီးသယ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္အဲ့ဒီ စြမ္းအင္ပမာဏ ဟာ အီလက္ထရြန္ရဲ႕အလွ်င္ကိုတိုင္းတာလို႔မရေအာင္ေႏွာင့္ယွက္ပါေတာ့တယ္။ ဒီအခါမွာကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ အီလက္ထရြန္ေလးရဲ႕တည္ေနရာ ရဲ႕ေသခ်ာေရာရာမႈဟာ ပိုျမင့္ၿပီး အလွ်င္ရဲ႕ေသခ်ာေရရာမႈကေတာ့က်သြားပါတယ္။ တစ္နည္းဆိုရရင္ အလွ်င္ရဲ႕မေရာရာမႈ (Uncertainty in Velocity) ဟာျမင့္ၿပီးတည္ေနရာရဲ႕မေရရာမႈ(Uncertainty in Position) ဟာ ေလ်ာ့က်သြားပါတယ္။

            ကၽြန္ေတာ္တို႕ဟာအီလက္ထရြန္ေလးရဲ႕အလွ်င္ကိုပဲသိခ်င္တယ္ဆိုပါေတာ့။ဒီအခါမွာလည္း အလင္းတန္းေလး တစ္ခုလႊတ္ရပါတယ္။ ဒီတစ္ခါမွာေတာ့ လိႈင္းအလ်ားရွည္ၿပီးစြမ္းအင္နည္းတဲ့အလင္းတန္းကိုထိုးၾကည့္လိုက္ပါ။အဲ့ဒီအခါမွာလိွဳင္းအလ်ားတိုတဲ့အတြက္ကၽြန္ေတာ္တို႔တာတည္ေနရာ(Position) ကိုတိတိက်က်မသိႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာအလွ်င္(velocity) ကိုေတာ့ ပိုၿပီးတိတိက်က်သိႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။ အလွ်င္ရဲ႕မေရာရာမႈ (Uncertainty in Velocity) ဟာေလ်ာ့က်သြားၿပီး ဟာျမင့္ၿပီးတည္ေနရာရဲ႕မေရရာမႈ(Uncertainty in Position)ဟာျမင့္တက္လာပါေတာ့တယ္။

            Classical Mechanics (ေရွးရိုးစြဲမကၠင္းနစ္ပညာရပ္) တြက္ခ်က္တဲ့အခါ မွာ Newton နိယာမဟာ မရွိမျဖစ္လိုအပ္သလိုQuantumMechanicsမွာလည္း Heisenbergတြက္ထုတ္ခဲ့တဲ့မေရရာမႈနိယာမဟာလည္းအက္တမ္ေအာက္အမႈန္ေတြအတြက္လံုးဝကိုကင္းလြတ္ႏိုင္စြမ္းမရွိတဲ့နိယာမတစ္ခုပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီနိယာမ ဟာ Laplace ရဲ႕ Determinism ကို ရိုက္ခ်ိဳးခဲ့ပါတယ္။ ဘယ္လိုနည္းနဲ႔တိုင္းတိုင္း ဘယ္အမႈန္ကိုတိုင္းတိုင္း ဒီနိယာမ ေအာက္ကလြတ္ကင္းျခင္းမရွိပါဘူး။ယခုလက္ရွိအခ်ိန္မွာေတာင္မွအမႈန္တစ္ခုရဲ႕အလွ်င္နဲ႔တည္ေနရာကိုတိတိက်က်မသိႏိုင္ဘူးဆိုရင္ အနာဂတ္အတြက္ခန္႔မွန္းမႈဆိုတာမျဖစ္ႏိုင္သေလာက္ကို ဆိုလို႔ရပါတယ္။ ဒီနိယာမကို Single Slit Experiment လို႔ေခၚတဲ့အေပါက္တစ္ခုဟ စမ္းသပ္ခ်က္နဲ႔ စမ္းသပ္ၿပီး ညီမွ်ျခင္းတြက္ထုတ္လို႔ရပါတယ္ (Derivation ကိုေတာ့ထည့္မေပးေတာ့ပါ။ ) သူ႕ရဲ႕ညီမွ်ျခင္းကေတာ့  [ တည္ေနရာရဲ႕မေရရာမႈ X အလွ်င္ရဲ႕မေရာရာမႈ X အမႈန္ရဲ႕ျဒပ္ထု  ပလန္႔ကိန္းေသ / (4 X pi)  ] ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ပံု-၃ မွာ အက်ယ္ျပထားပါတယ္။

equation

ပံု-၃ : မေရရာျခင္း နိယာမ ၏ ညီမွ်ျခင္းျပပံု

လိႈင္း-အမႈန္ဒြန္တဲြျခင္းသေဘာတရား

            ေနာက္တစ္ခ်က္ Determinism ကိုထပ္ၿပီး ရိုက္ခိ်ဳးပစ္လိုက္တဲ့ အရာကေတာ့ အီလက္ထရြန္ေတြရဲ႕ Wave-particle duality လို႔ေခၚတဲ့လိႈင္း-အမႈန္ဒြန္တဲြျခင္းသေဘာတရားကိုရွာေဖြေတြ႔ရွိလိုက္တာပါပဲ။ ဒီသေဘာတရားဟာမ်က္စိနဲ႔ျမင္ၾကည့္လိုက္ေတာ့ခက္ပါတယ္။ အမႈန္ကိုဥပမာ ေပးရမယ္ဆိုရင္ ကမ္းေျခကေက်ာက္တုန္းေလးတစ္တုန္းကိုျမင္ၾကည့္လိုက္ပါ။ ဟုတ္ၿပီ သူကေတာ့အမႈန္ေပါ့။ လိႈင္းၾကေတာ့ ပင္လယ္ေရလိႈင္းေတြကိုျမင္ၾကည့္လိုက္။ သူတို႔ရဲ႕ ေရြ႕လ်ားပံုကိုျမင္ေယာင္ၾကည့္။ ဟုတ္ၿပီ ၊ အဲ့တာေတြကလိႈင္း။ ေရလိႈင္း သည္ လိႈင္းဥပမာ။ ေက်ာက္တုန္းသည္ အမႈန္ဥပမာ။ သူ႔ဘာသာနဲ႔သူသက္သက္ဆီပဲ။ ဒါေပမဲ့တစ္ေယာက္ေယာက္ကမ်ားလာၿပီး ေက်ာက္တုန္းဟာ လိႈင္းလိုျဖစ္ေနတယ္လို႔ခင္ဗ်ားကိုလာေျပာမယ္ဆိုရင္ ပထမဆံုးခင္ဗ်ားလုပ္မိမွာက ဖုန္းကိုထုတ္ၿပီး ရြာသာႀကီးကို ေခၚမိမွာပါ။ Classical Mechanics အရဆိုလည္း အမႈန္ေတြျဖစ္တဲ့ အီလက္ထရြန္ေတြဟာ လိႈင္းပံုသ႑ာန္သေဘာတရားေရြ႕ဖို႔ဆိုတာမျဖစ္ႏုိင္ပါဘူး ။ ဒါေပမဲ့ အေပါက္ႏွစ္ခုဟ စမ္းသပ္ခ်က္ (Double-slit experiment) အရေတာ့ ျဖစ္ကိုျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒီမွာကၽြန္ေတာ္ ဥပမာေလးေပးခ်င္ပါတယ္။ အေပါက္ႏွစ္ေပါက္ဟ စမ္းသပ္ခ်က္ကို အီလက္ထရြန္နဲ႔မဟုတ္ဘဲ ေဘာလံုးတစ္လံုးနဲ႔စမ္းသပ္ၾကည့္တာေပါ့။ (Classical Mechanics သေဘာတရားကိုျမင္သာေအာင္ပါ ) ေအာက္ကပံု-၄ ကိုၾကည့္ပါ ။

double slit witl balls

ပံု-၄  ႏွစ္ေပါက္ဟစမ္းသပ္ခ်က္ကို ေဘာလံုးျဖင့္သရုပ္ျပပံု

ျပထားတဲ့စမ္းသပ္ခ်က္အတိုင္းကို ေဘာလံုးေလးေတြတဲ့တဲ့ ပစ္လႊတ္လိုက္ရင္ေဘာလံုးေတြဟာ အေပါက္ႏွစ္ေပါက္ကိုေက်ာ္ၿပီးေနာက္က ကားခ်ပ္ကိုသြားထိလိမ့္မယ္။ ဒါမွမဟုတ္ရင္လည္း အလည္ကအတားအဆီးနဲ႔ေတြ႔ၿပီးေနာက္ကိုမေရာက္ပဲျဖစ္သြားလိမ့္မယ္။ဘယ္ဘက္ကေပါက္ကဝင္တဲ့ေဘာလံုးကဘယ္ဘက္ေနာက္ကိုသြားထိလိ္မ့္မယ္။ညာဘက္ေပါက္ကဝင္တဲ့ေဘာလံုးကညာဘက္ကိုသြားထိလိမ့္ မယ္။ အေပါက္ႏွစ္ေပါက္ဟစမ္းသပ္ခ်က္ကအဲ့သေဘာပါပဲ။ ေဘာလံုးေလးေတြအစား အီလက္ထရြန္ေတြကိုသံုးၾကတယ္။ Classical Mechanics အရဆိုရင္ ရလဒ္တူူတူပဲျဖစ္ရပါလိမ့္မယ္။ ဒါေပမဲ့အဲ့လိုမျဖစ္ပါ။အီလက္ထရြန္ေတြကိုပစ္လႊတ္တဲ့အခါမွာေတာ့အင္မတန္အံ့ၾသဖို႔ေကာင္းတဲ့အရာေတြျဖစ္လာပါေတာ့တယ္။ ေဘာလံုးလိုမ်ိဳးႏွစ္ေနရာထဲက်ရမဲ့အစား Electron ေတြဟာ ေနာက္ခံကားခ်ပ္တစ္ခုလံုးကိုျပန္႔က်ဲကားၿပီးေတာ့က်ပါတယ္။ (ပံု-၅ တြင္ရွဳပါ ။) အဲ့တာေတြဟာဘာေတြျဖစ္မလဲ? ဘာလို႔ေရွးရိုးစြဲမကၠင္းနစ္ အတိုင္းမလိုက္နာေတာ့တာလဲ။ အဲ့ဒီေခတ္ကသိပၸံပညာရွင္ေတြကေတာ့ တစ္ခုေကာက္ခ်က္ခ်လိုက္ပါတယ္။ လိႈင္းေတြသာလွ်င္ ထိုသို႔သေဘာေဆာင္ ႏိုင္တယ္ဆိုပီးေတာ့ပါ။ (ပံု-၆ တြင္ရွဳ) လိႈင္းေတြဟာခြဲလို႔ရတယ္။ ျပန္ေပါင္းလို႔ရတယ္။ အင္မတန္ထူးျခားတဲ့ေကာင္ေတြေပါ့။ အီလက္ထရြန္ေတြဟာ အေပါက္ႏွစ္ေပါက္ထဲကို ေရလိႈင္းတစ္ခုထဲ့လိုက္ရင္ျဖစ္မဲ့ပံုစံအတိုင္းျဖစ္ေနၾကပါတယ္။

2 slits with electrons

             ပံု-၅ အေပါက္ႏွစ္ေပါက္ဟ စမ္းသပ္ခ်က္ကို အီလက္ထရြန္မ်ားျဖင့္စမ္းသပ္ၾကည့္ျခင္း

exam7psiq51fig

ပံု-၆ လိႈင္းမ်ား၏ Inteference ပံုစံ ။ လိႈင္းႏွစ္သည္ in-phase ျဖစ္ပါ က (လိႈင္းတစ္ခု၏ ထိပ္ခံုးသည္ေနာက္ထိပ္ခံုးႏွင့္တိုက္ဆိုင္ပါက) လိႈင္းႏွစ္ခုေပါင္းပီး out-of-phase ျဖစ္ပါက  (လိႈင္းတစ္ခု၏ထိပ္ခံုးသည္အျခားလိႈင္း၏လိႈင္းခြက္ႏွင့္တိုက္ဆိုင္သြားပါက)လိႈင္းႏွစ္ခုသည္အခ်င္းခ်င္းျပယ္သြားမည္။ ေနာက္ဆံုးရလဒ္မွာ Interference Pattern ေခၚ Screen ေပၚမွာ လိုင္းေၾကာင္းမ်ားျဖစ္သည္။

အမႈန္တစ္ခုေလးျဖစ္တဲ့အီလက္ထရြန္ဟာလိႈင္းသြားသလိုဘာလို႔သြားေနရတာလဲ။အမႈန္တစ္ခုဟာအမႈန္ တစ္ခုပဲ။ လိႈင္းတစ္ခုဟာလိႈင္းတစ္ခုပဲ ။ခုနကလိုမ်ိဳး ေက်ာက္ခဲတစ္တံုးဟာ အမႈန္၊ ပင္လယ္ေရလိႈင္း ဟာ လိွိဳင္း။ ဒါေပမဲ့ေက်ာက္ခဲကေရလိႈင္းလိုျဖစ္ေနတယ္?ဘာလဲဟ?၁၉၂ဝခုႏွစ္မွာဒီစမ္းသပ္ခ်က္စတင္လုပ္ခဲ့တဲ့အခ်ိန္မွာသိပၸံ ပညာရွင္ေတြဟာအီလက္ထရြန္ေတြရဲ႕လိွဳင္းသဘာဝကိုတိတိက်က်သိရဖုိ႔ႀကိဳးစားခဲ့ၾကပါတယ္။တစ္ခ်ိဳ႕ကေတာ့အီ လက္ထရြန္အမႈန္ေလးဟာသြားေနတဲ့အခ်ိန္မွာ (အေရြ႕ရွိေနတဲ့အခ်ိန္ – in motion) မွာလိႈင္းေတြအျဖစ္နဲ႔ျပန္႔ႏံွ႔ သြားတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ Erwin Schrödinger ဆိုတဲ့ သိပၸံပညာရွင္ကေတာ့ (သူလဲQuantumမွာအေရးပါအရာေရာက္တဲ့သူတစ္ေယာက္ပါပဲ၊ Schrödinger’s Cat ဆိုတဲ့ thought experiment ေလးကိုၾကာဖူးမယ္ထင္ပါတယ္။) အီလက္ထရြန္ဟာလိႈင္းေတြအျဖစ္ျပန္႔ႏွံ႔သြားဖို႔ျဖစ္ႏိုင္တဲ့အေၾကာင္းကို ညီမွ်ျခင္းပါထုတ္ခဲ့ပါတယ္။ သူ႔အဆိုအရဆိုရင္ အီလက္ထရြန္ေတြဟာ လႊတ္ထုတ္လိုက္တာနဲ႔ အမႈန္ေလးအေနနဲ႔မဟုတ္ေတာ့ဘဲ ေရလိႈင္းတစ္ခုသဖြယ္ျဖစ္သြားတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ၾကားထဲမွာအမ်ိဳးမ်ိဳးေသာတျခားအႏုမာန (Hypothesis) ေနာက္ဆံုးမွာေတာ့ Max Born လို႔ေခၚတဲ့သိပၸံပညာရွင္ ကေနၿပီးေတာ့ေက်နပ္အား၇ေလာက္ဖြယ္အေျဖထုတ္ ခဲ့ေပးပါတယ္။ Born ရဲ႕အဆိုအရလိႈင္းေတြဟာအီလက္ထရြန္ေလးက လိႈင္းပံုစံျပန္႔ႏွံသြားလို႔ျဖစ္တာမဟုတ္ပါဘူးတဲ့။ တျခားလူေတြခန္႔မွန္းခဲ့သလိုအရင္႐ူပေဗဒမွာရွိၿပီးသားသေဘာတရားေတြနဲ႔လဲမတူပါဘူးတဲ့။ သူတင္ျပခဲ့တာ က အရမ္းကိုဆန္းၾကယ္ၿပီး အံ့ၾသဖြယ္ေကာင္းတဲ့အရာတစ္ခုပါ။ အဲ့ဒီလိွဳင္းေတြဟာျဖစ္တန္စြမ္း လိႈင္း (Probability Wave) ေတြျဖစ္ပါတယ္တဲ့။ေနရာတစ္ေနရာမွာရွိေနတဲ့လိႈင္းရဲ႕အရြယ္အစားဟာထိုေနရာမွာအီလက္ထရြန္ရွိႏိုင္တဲ့ျဖစ္တန္စြမ္းကိုျပေနတာပဲျဖစ္ပါတယ္တဲ့။အံစာတံုးတစ္တံုးမွာ နံပါတ္ ၆ က်ဖို႔ ျဖစ္ႏုိင္ေျခ က ေျခာက္ပံုတစ္ပံုပါ။ အဲ့ဒီလိုပဲ ေနရာေလးတစ္ေနရာ မွာ အီလက္ထရြန္တစ္လံုးရဲ႕ျဖစ္ႏိုင္ေျခကိုခုနက ေျပာခဲ့တဲ့ျဖစ္တန္စြမ္းလိႈင္း (probability wave) ေတြနဲ႔ၾကည့္ုလို႔ရပါတယ္။ တကယ္လို႔လိႈင္းအရြယ္အစားအႀကီးဆံုးရွိတဲ့ေနရာဟာ အီလက္ထရြန္ေတြရဲ႕ အမ်ားဆံုးစုစည္းေနတဲ့ေနရာမဟုတ္ရဘဲ အီလက္ထရြန္ရွိဖုိ႔ျဖစ္ႏိုင္ေျခအမ်ားဆံုးေနရာပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာတကယ္ေတြးၾကည့္ရင္အင္မတန္ထူးဆန္းတဲ့အရာတစ္ခုပါ။ အီလက္ထရြန္ေတြကိုယ္တိုင္ဟာ ျဖစ္တန္စြမ္းေတြနဲ႔ေနရပါတယ္။ ဒါဟာ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ရဲ႕ သိပၸံပညာမွာ ခမ္းနားႀကီးက်ယ္တဲ့ ေျပာင္းလဲမႈတစ္ခုပဲျဖစ္ပါတယ္။ အဲ့ဒီေတာ့ဆိုပါေတာ့။ ဟင္းလင္းျပင္(space) ေနရာေလးတစ္ေနရာမွာ။ ထားပါေတာ့ Atomတစ္လံုးရဲ႕ပတ္လည္မွာေပါ့။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ အီလက္ထရြန္ဟာယခုလက္ရွိအခ်ိန္(time)တစ္ခုမွာ သူဟာ ဘယ္ေနရာမွာရွိမယ္ဆိုတဲ့ေမးခြန္းကိုတိတိက်က်ေမးခြင့္မရွိေတာ့ပါဘူး။ဒီေမးခြန္းအတြက္အေျဖမရွိေတာ့ပါဘူး။ကၽြန္ ေတာ္တို႔ေမးရမဲ႔ေမးခြန္းက ဘယ္အေနရာမွာ အဲ့ဒီ အီလက္ထရြန္ဟာ ရွိဖို႔ျဖစ္ႏိုင္ေျခအမ်ားဆံုးလဲ ဆိုတဲ့ေမးခြန္းပါ။ ေတာ္ေတာ္ကိုအူေၾကာင္ေၾကာင္ႏိုင္တာပဲ။ ဟုတ္တယ္ဟုတ္။ အ့ဲလိုအူေၾကာင္ေၾကာင္ႏိုင္တဲ့ၾကားကပဲ ဒီ အီလက္ထရြန္ေတြဟာ ျဖစ္တန္စြမ္းေတြနဲ႔ပဲတည္ရွိတယ္ဆိုတဲ့ေျဖရွင္းခ်က္ရဲ႕မွန္ကန္ခ်က္က ခိုင္ခိုင္မာမာတည္ရွိေနပါတယ္။ ဆိုပါေတာ့ ကၽြန္ေတာ္က အီလက္ထရြန္ေလးတစ္လံုးကို ပစ္လိုက္မယ္။ ပစ္လိုက္တာနဲ႔တစ္ၿပိဳင္နက္ကၽြန္ေတာ္ဟာသူဘယ္ေနရာမွာရွိလဲဆိုတာမသိႏိုင္ေတာ့ဘူး။ ဒါေပမဲ့ကၽြန္ေတာ္ဟာ Schrödingerရဲ႕ညီမွ်ျခင္းကိုသံုးၿပီးအီလက္ထရြန္ရဲ႕ျဖစ္တန္စြမ္းလိွိဳင္းကိုလိုက္ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဘယ္နားမွာရွိႏိုင္ေျခဘယ္ေလာက္ရွိမလဲဆိုၿပီးခန္႔မွန္းလို႔ရပါတယ္။ ခုနကလို ႏွစ္ေပါက္ဟစမ္းသပ္ခ်က္မွာလို အီလက္ထရြန္ေတြအမ်ားႀကီးပစ္သြင္းမယ္ဆိုရင္ေတာ့ သူရဲ႕ေနာက္ခံ Screen ေပၚက Interference Pattern ကိုၾကည့္ၿပီး ဘယ္ေနရာမွာဆို ဘယ္ေလာက္ပမာဏ က်ေရာက္မလဲဆိုတာကို ခန္႔မွန္းလို႔ရပါတယ္။ (ပံု-၇) ဒီလိုခန္႔မွန္းခ်က္မ်ိဳးကိုအႀကိမ္ႀကိမ္အခါခါစမ္းသပ္ခ်က္ေတြျပဳလုပ္ၿပီးအတည္ျပဳခဲ့ၾကပါတယ္။သိပၸံပညာရွင္ေတာ္တာ္ မ်ားမ်ားဟာလဲလက္ခံခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီေျဖရွင္းခ်က္ကိုလံုးဝသေဘာမက်ခဲ့တဲ့သူတစ္ေယာက္ေတာ့ရွိပါတယ္။ Space-time ကိုေသခ်ာစြာေဖာ္ထုတ္ခဲ့သူျဖစ္တဲ့ Albert Einstein ပါပဲ။သူ႔ရဲ႕ Space-time ထဲမွာ အရာရာေတြဟာ တိတိက်က်မရွိဘဲအခုလိုျဖစ္တန္စြမ္း(probablity)ေတြနဲ႔ ရွိေနတာကိုသူဟာသေဘာမက်ခဲ့ပါဘူး။ ေလာင္းကစားသာသာသေဘာမ်ိဳးနဲ႔ ရွိေနတာဟာ သူအတြက္ေတာ့လံုးဝကိုလက္ခံႏိုင္စရာ အေၾကာင္းမရွိခဲ့ပါဘူး။

Picture1

ပံု – ၇ : ေနာက္ခံ Screen ေပၚက Interference Pattern ကိုၾကည့္ၿပီး ဘယ္ေနရာမွာဆို အီလက္ထရြန္ဘယ္ေလာက္ပမာဏ က်ေရာက္မလဲဆိုတာကို ခန္႔မွန္းလို႔ရ

ဘုရားသခင္ပစ္တဲ့ေႂကြအံ        

            Albert Einstein ဟာေတာ္ရံုတန္ရံု Idea အသစ္ေတြကိုျငင္းပယ္ေလ့ရွိတဲ့သူေတာ့မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့သူဟာ Quantum ကေနေဖာ္ျပတဲ့ အရာရာတိုင္းကို ျဖစ္တန္စြမ္းေတြနဲ႔အုပ္စိုးေနတယ္ဆိုတာကိုေတာ့လံုးဝ ကိုလက္မခံခဲ့ပါဘူး။ သူ ဟာ “I, at any rate, am convinced that He(God) does not throw dice” (ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ ဘုရားသခင္ဟာေႂကြအံပစ္မကစားဘူးလို႔ပဲခံယူပါတယ္) လို႔ဆိုခဲ့ပါတယ္။ Ironic ျဖစ္တာတစ္ခုက Einstein ဟာ Nobel ဆုကို Quantum  နဲ႔သက္ဆိုင္တဲ့ Photoelectric effect ကိုရွင္းျပႏိုင္လို႔ရခဲ့တာပါ။ ဒါေပမဲ့သူဟာ Newton ကေနၿပီး Absolute Space မရွိတာကိုလက္မခံခဲ့ခ်င္သလိုမ်ိဳးပဲ Quantum ကေဖာ္ျပတဲ့ Randomness ေခၚ အတိအက်မရွိမႈ  ကိုလက္မခံခဲ့ပါဘူး။  ထိုေခတ္ကတျခားနာမည္ႀကီးသိပၸံပညာရွင္ေတြ ျဖစ္တဲ့ Bohr, Schrödinger, Heisenberg အစရွိတဲ့သူေတြအကုန္ကေတာ့ Quantum Mechanics ကိုလက္ခံခဲ့ၾကပါတယ္။ ကဲ … ဘုရားသခင္တကယ္ပဲေႂကြအံပစ္မပစ္ဆက္ၾကည့္ၾကတာေပါ့ဗ်ာ။

            တစ္ဖက္က Quantum Mechanics ရဲ႕အဆိုအရလဲ ေလာကႀကီးတစ္ခုလံုးဟာ ျဖစ္တန္စြမ္း ေတြနဲ႔ျပည့္ႏွက္ေနပါတယ္။စၾကဝဠာထဲမွာရွိတဲ့အရာရာတိုင္းဟာ Certainty(တိက်ေသခ်ာမႈ) ရွိတာမဟုတ္ဘဲ  Probablity(ျဖစ္တန္စြမ္း)ေတြနဲ႔စိုးမိုးထားတဲ့ အက္တမ္ေတြ၊အက္တမ္ေအာက္အမႈန္ေတြနဲ႔ျပဳလုပ္ထားတာျဖစ္ပါတယ္။ သဘာဝတရားဟာတိက်ေသခ်ာမႈေတြနဲ႔ဖြဲ႔စည္းထားတာမဟုတ္ဘဲနဲ႔ျဖစ္တန္စြမ္းေတြနဲ႔ဖြဲ႔စည္းထားတာပဲျဖစ္ပါတယ္တဲ့။

            Eintein အတြက္ကေတာ့ ဒါကို လံုးဝလက္ခံလို႔မရခဲ့ပါဘူး။ သဘာဝတရားရဲ႕အင္မတန္နက္ရွိဳင္းတဲ့အဆင့္က အေျခခံက်တဲ့အမႈန္ေတြ(electronအစရွိသည္)မွာျဖစ္တန္စြမ္းေတြနဲ႔အုပ္စိုးထားတယ္ဆိုတာကိုသူ႔အေနနဲ႔ေတာ့လက္ခံႏိုင္စရာအေၾကာင္းမရွိဘူးလို႔ပဲျမင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီဟာျဖစ္မလား ဟိုဟာျဖစ္မလား ဆိုၿပီးတိတိက်က်ေျပာဆိုႏိုင္စြမ္းမရွိတာကို Einstein အေနနဲ႔သေဘာက်ေက်နပ္ျခင္းမရွိခဲ့ပါဘူး ။ ဒါေပမဲ့ အဲ့ဒီေခတ္ကတျခားသိပၸံပညာရွင္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကေတာ့လက္ခံခဲ့ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ Quantum Mechanics ရဲ႕တြက္ခ်က္မႈေတြနဲ႔သူတို႔ အက္တမ္ေတြ အက္တမ္ေအာက္အမႈန္ အုပ္စုလိုက္ေတြရဲ႕ ျပဳမူေဆာင္ရြက္ပံုေတြကို အင္မတန္ သိသာထင္ရွားတိက်စြာသိျမင္ႏုိင္ေစခဲ့လို႔ပါပဲ ။ သိပ္မၾကာခင္အခ်ိန္တုန္းကပဲ အဲ့ဒီလိုတြက္ထုတ္ႏိုင္ခဲ့တဲ့အခ်က္ကေနၿပီးကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာအင္မတန္ႀကီးမားတဲ့တီထြင္မႈေတြကိုျပဳလုပ္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ေလဆာေရာင္ျခည္တန္း ၊ Transistor ေတြ ၊ IC လို႔ေခၚတဲ့ Integrated Circuit ေတြ ၊ Electronic ေလာကႀကီးတစ္ခုလံုး ပါပဲ။        Quantum Mechanics ရဲ႕ ညီမွ်ျခင္းေတြကို အေျခခံၿပီးေတာ့ Circuit ေပၚကေနၿပီး ေတာ့အီလက္ထရြန္ေလးေတြရဲ႕သြားရာလမ္းေၾကာင္းေတြကိုထိန္းခ်ဳပ္ေပးမဲ့ အင္မတန္ေသးငယ္တဲ့ခလုတ္ေလးေတြကို တီထြင္လို႔ရပါတယ္။ Quantum Mechanics သာမရွိခဲ့ဘူးဆိုရင္ ဒီေန႔ရွိတဲ့ ကြန္ပ်ဴတာ တို႔ ဖုန္းတို႔ ဆိုတာျဖစ္လာႏိုင္စရာအေၾကာင္းမရွိပါဘူး ။ “တကယ္လို႔ Quantum Mechanics သာမရွိခဲ့ဘူးဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ ယခုထိ ၁၉ ရာစုေခတ္ကပံုစံမ်ိဳးေနေနရမွာပဲ” လု႔ိ ႏိုဘယ္လ္ဆုရသိပၸံပညာရွင္ Steven Weinberg ကဆိုပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႔ဆိုရင္ Quantum Mechanics ဟာ သိပၸံပညာရွင္ေတြကေနၿပီးေတြ႔ရွိခဲ့တဲ့သီအိုရီေတြထဲမွာေအာင္ျမင္မႈအရွိဆံုးလို႔ေတာင္ဆိုၾကပါတယ္။

            ဒါဆိုေမးစရာရွိပါတယ္။ ဒီေလာက္ႀကီးေအာင္ျမင္မႈေတြျပည့္စံုေနတဲ့ Quantum Mechanics ကိုဘာလို႔ Einstein က ေခါင္းမာမာျငင္းခဲ့သလဲဆိုတာေပါ့။ ဒီေလာက္ႀကီးေအာင္ျမင္ေနတဲ့ၾကားကေန ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာလြန္ခဲ့တဲ့ 1920-30 ၾကားေနၿပီး Einstein ေမးခဲ့တဲ့ Quantum Mechanics နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ေမးခြန္းတစ္ခ်ိဳ႔ကိုေျဖဖုိ႔က်န္ေနပါေသးတယ္။ ျဖစ္တန္စြမ္း ၊ တိုင္းတာမႈနဲ႔ တိုင္းတာပံု ေတြကိုပါဝင္တဲ့ေမးခြန္းေတြေပါ့။ ဆက္ၾကည့္ရေအာင္။

            Niels Bohr ရဲ႕အဆိုအရဆိုရင္ တိုင္းတာမႈ (measurement) ဟာ တိုင္းတာတဲ့ပစၥည္းကိုေျပာင္းလဲေစပါတယ္။ တကယ္လို႔ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ဟာ အီလက္ထရြန္တစ္လံုးကို တိုင္းတာမႈမျပဳလုပ္မခ်င္း အဲ့ဒီ အီလက္ထရြန္ရဲ႕တည္ေနရာကို မသိရပါဘူး။ တိုင္းတာမႈ ျပဳလိုက္တဲ့အခါ က်မွသာ ထို အီလက္ထရြန္ရဲ႕တည္ေနရာကိုသိရွိရမွာျဖစ္ပါတယ္။ (တည္ေနရာနဲ႔ အဟုန္ကိုလည္း တစ္ၿပိဳင္နက္ထဲမသိႏိုင္ပါဘူး – the Uncertainty Principle) ခုနက ႏွစ္ေပါက္ဟစမ္းသပ္ခ်က္ကိုျပန္ၾကည့္ရေအာင္လား ။ Screen ကိုမထိခင္အခ်ိန္အထိအီလက္ထရြန္မ်ားသည္ထုိေနရာမ်ားတြင္မည္သည့္ေနရာတြင္မဆိုရွိေနႏိုင္သည္။ Screen ကိုထိေသာအခါမွသာလွ်င္ရွိေသာေနရာကိုေျပာျပႏုိင္သည္ ။ ထိုတိုင္းတာလိုက္ေသာအခ်ိန္တြင္သာပင္လွ်င္ အီလက္ထရြန္တည္ရွိသည့္ေနရာ (Position) ကို ေျပာႏုိင္သည္။ တိုင္းတာမႈမတိုင္ခင္အခ်ိန္တြင္ အီလက္ထရြန္၏ တည္ရွိမႈ ေနရာ သည္ ျဖစ္တန္စြမ္း ျဖင့္သာေျပာလို႔ရႏိုင္ေပသည္။ တိုင္းတာလိုက္ေသာအခ်ိန္တြင္ မွ အျခားေနရာမ်ားတြင္ရွိႏိုင္ေသာ ျဖစ္တန္စြမ္းမ်ား ေပ်ာက္ကာ သူ၏ အမွန္အကုန္တည္ရွိေနေသာ ေနရာကိုသိႏိုင္ေပသည္။ (ပိုမိုရွင္းလင္းေစရန္အတြက္ ပံု-၈ ကိုၾကည့္ ။ )

picture8

       ပံု-၈ Screen ကိုထိေသာအခါမွသာလွ်င္အီလက္ထရြန္၏တည္ ရွိေသာေနရာကိုေျပာျပႏုိင္သည္ ။

အင္းးး အဲ့လိုအဆိုကို Einstein ကေတာ့ လက္မခံခဲ့ဘူးဗ်ာ။ သူဟာတိက်ေသခ်ာျခင္း (Certainty) ကိုလက္ခံယံုၾကည္သူဗ်။ အရာတစ္ခုကိုတိုင္းတာလိုက္တဲ့အခ်ိန္တင္မဟုတ္ပဲ ဘယ္အခ်ိန္မွာပဲ ၾကည့္ၾကည့္ သူတည္ရွိေနတဲ့ေနရာကို ခန္႔မွန္းလို႔ရကိုရရမယ္ဆိုၿပီး ေျပာခဲ့ပါတယ္။ “ကၽြန္ေတာ္ၾကည့္မေနတဲ့အခ်ိန္မွာလည္း လမင္းႀကီးဟာ သူ႔ေနရာနဲ႔သူတိတိက်က်ရွိေနပံုစံမ်ိဳး ကိုပဲသေဘာၾကတယ္”  လို႔ Einstein က ဆိုခဲ့ပါတယ္။  Einstein ဟာ Quantum Mechanics မွာ တစ္ခုခုေတာ့ လိုအပ္ေနတယ္လို႔ထင္ပါတယ္။ သူဟာ Quantum မွားတယ္လို႔ဆိုလိုတာမဟုတ္ပါဘူး။ မျပည့္စံုေသးဘူးလို႔ဆိုလိုတာပါ။ သူဟာ Quantum မွာလည္း ျဂိဳဟ္ေတြ ၾကယ္ေတြကိုခန္႔မွန္းသလိုမ်ိဳးတိတိက်က်အက္တမ္ေအာက္အမႈန္ေတြကိုခန္႔မွန္းလို႔ရမဲ့ညီမွ်ျခင္းေတြရွိရမယ္လို႔ ယံုၾကည့္ခဲ့ပါတယ္။ Einstein ရဲ႕အဲ့လိုအဆိုကိုလည္း Niels Bohr ကေနၿပီး လက္မခံခဲ့ပါဘူး။ Einstein က “ဘုရားသခင္ဟာေႂကြအံမကစားပါဘူး” လို႔ဆိုတဲ့အခါမွာ Niels Bohr က ေတာ့ “Einstein ေရ။ ဘုရားသခင္ ကိုဟုိဟာမလုပ္နဲ႔ ဒီဟာလုပ္လို႔သြားသြား ေျပာမေနနဲ႔ကြာ” လို႔ ျပန္ေျပာခဲ့ပါတယ္။

Picture5

~Thaw Zin Htun

(အပိုင္း ၂ ကို ဆက္လက္ေဖာ္ျပေပးပါမည္။ Curiosity Science Magazine Issue 8 မွာ ပါျပီးသား ေဆာင္းပါး ျဖစ္ပါတယ္။)

References:

  • Hawking, S. (1996).The illustrated A brief history of time (Updated and expanded ed.). New York: Bantam Books.
  • Hawking, S. (2001).The universe in a nutshell. New York: Bantam Books.
  • The Fabric of Cosmos[Motion picture]. (2011). USA: Nova.

Advertisements

2 responses to “ဘုရားသခင္ေႂကြအံကစားခဲ့သလား?(သို႔မဟုတ္)ကြမ္တမ္ကမၻာသို႔ အလည္တစ္ေခါက္

  1. ပို့စ်တွေကို မြန်မာယူနီကုဒ်နဲ့ရေးတင်ပြီး ဇော်ဂျီဖောင့်သုံးသူတွေပါ ဖတ်လို့ရအောင် font embed လုပ်ထားရင် အရမ်းကောင်းမှာပဲ။

    Like

  2. Pingback: ဘုရားသခင္ေႂကြအံကစားခဲ့သလား?(သို႔မဟုတ္)ကြမ္တမ္ကမၻာသို႔ အလည္တစ္ေခါက္ – အပိုင္း (၂) | Curiosity Science Magazine·

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s