ကမာၻေပၚက အားအျပင္းဆံုးဗံုး သို ့မဟုတ္ Tzar bomba

3.jpg

Tzar bomba (အသံထြက္: ဇာဘံုဘာ) ရုရွားလို ဗံုးဘုရင္လို ့ အဓိပၸါယ္ရတဲ့ ဒီဗံုးဟာ ကမာၻ ့သမိုင္းမွာ ေပါက္ကြဲမႈ အားအျပင္းဆံုး ဗံုးတစ္လံုးအျဖစ္ စံခ်ိန္တင္ထားပါတယ္။ ၄င္းကို Big Ivan လို ့လည္း နာမည္ေျပာင္ေပးထားပါေသးတယ္။ ေပါက္ကြဲအား ၅၇ မဂၢါတန္ ရွိျပီးေတာ့ ဆိုဗီယက္ရုရွားက တီထြင္ႏိုင္ခဲ့တဲ့ ဟိုက္ျဒဳိဂ်င္ဗံုးအမ်ိဳးအစားျဖစ္ပါတယ္။ ဒီဗံုးရဲ ့ျပင္းအားကို ႏိႈင္းယွဥ္ျပရရင္ ဒုတိယကမာၻစစ္အတြင္းက ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ၊ ဟီရိုရွီးမား နဲ ့နာဂါစာကီ ျမိဳ ့ႏွစ္ျမိဳ ့မွာ ၾကဲခ်ခဲ့တဲ့ အဏုျမဴဗံုး ၂ လံုးေပါင္းျခင္းရဲ ့အဆ ၁၄၀၀ဆ ပိုအားျပင္းပါတယ္။ ဒီေလာက္ဆို Tzar bomba အားျပင္းတယ္ မျပင္းဘူးဆုိတာ ျငင္းစရာမလိုေလာက္ေတာ့ဘူးထင္ပါတယ္။
၁၉၆၁ ခုႏွစ္၊ ဇူလိုင္လ မွာ ဆိုဗီယက္ရုရွား ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္သူ နီခီတာ ခရူးခ်က္ဖ္က ၁၉၅၈ ခုႏွစ္ကတည္းက ေစာင့္ထိန္းလိုက္နာခဲ့တဲ့ ရုရွား၊ ျဗိတိန္၊ အေမရိကန္ သံုးႏိုင္ငံ အဏုျမဴလက္နက္ စမ္းသပ္မႈမျပဳလုပ္ေရး သေဘာတူညီခ်က္ကို ခ်ိဳးေဖာက္ဖို ့ စီစဥ္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၆၁ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလမွာ က်င္းပမယ့္ ၂၂ ၾကိမ္ေျမာက္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ ညီလာခံမွာ ရုရွားႏိုင္ငံရဲ ့စစ္အင္အားျပသဖို ့ဆံုးျဖတ္လိုက္ျပီး ကမာၻ ့ေပါက္ကြဲမႈအားအျပင္းဆံုးဗံုးနဲ ့အေနာက္ႏိုင္ငံေတြကို စြမ္းရည္ျပသဖို ့ျပင္ဆင္ပါေတာ့တယ္။
ျပႆနာက ခရူးခ်က္ဖ္ စိတ္တိုင္းက်ႏိုင္မယ့္ ဗံုးအရြယ္အစားမ်ိဳး ရုရွားမွာ တီထြင္ႏိုင္ျခင္းမရွိေသးတာပါပဲ။ ထိုအခ်ိန္ထိ ရုရွားႏိုင္ငံက ေဖာက္ခြဲႏိုင္ခဲ့တဲ့ အားအျပင္းဆံုး ဗံုးကေတာ့ puny 3 MT RDS-37 လို ့အမည္ရတဲ့ ဗံုးျဖစ္ျပီး ခရူးခ်က္ဖ္ကေတာ့ ဒီထက္ အဆမတန္ အားျပင္းတဲ့ဗံုးမ်ိဳးကိုလိုလားေနခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါမွသာ ၁၉၅၄ ခုႏွစ္က အေမရိကန္ႏိုင္ငံက စမ္းသပ္ေအာင္ျမင္ခဲ့တဲ့ 15 MT Castle Bravo ဗံုးရဲ ့စံခ်ိန္ကို အလြယ္တကူ ခ်ိဳးဖ်က္ႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။

ခရူးခ်က္ဖ္ဟာ သူေမွ်ာ္မွန္းထားတဲ့ ဗံုးကို ညီလာခံမတုိင္မီ အဆံုးသတ္ႏိုင္ဖို ့အတြက္ ပညာရွင္ ၄ ဦးပါ၀င္တဲ့ အဖြဲ ့တစ္ခုကိုဖြဲ ့ခဲ့ပါတယ္။ ထိုပညာရွင္ ၄ ဦးကေတာ့ Victor Adamskii ၊ Yuri Babaev ၊ Yuri Smirnov နဲ ့Yuri Trutnuv တို ့ျဖစ္ျပီးေတာ့ သူတို ့ဟာ ၂၄ ေပရွည္လ်ားေသာ အဆင့္ ၃ ဆင့္နဲ ့ေပါက္ကြဲမယ့္ အဏုျမဴဗံုး တစ္လံုးကို ရက္သတၱပတ္ ၁၅ ပတ္အတြင္း အျပီးတည္ေဆာက္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။

တရား၀င္အမည္ AN602 လို ့ေပးထားတဲ့ Tzar bomba မွာ အဆင့္သံုးဆင့္ပါ၀င္တဲ့ Teller-Ulam ဒီဇိုင္းကို အသံုးျပဳထားပါတယ္။ ပထမအဆင့္အေနနဲ ့ ပင္မ ဟိုက္ျဒိဳဂ်င္အက္တမ္ျပိဳကြဲ ဓါတ္ျပဳျခင္း ျဖစ္ေပၚျပီး ၄င္းက ဒုတိယအဆင့္မွာရွိတဲ့ ေလာင္စာအေရာအေႏွာကို ဖိအားေပးလိုက္ပါတယ္။ အဲဒီကေန ေနာက္ဆံုးအဆင့္ အေနနဲ ့ အလြန္ၾကီးမားတဲ့ အဏုျမဴအပူစြမ္းအင္ ကိုပါ ဖိအားေပးလိုက္ပါတယ္။ ဒီလို ဟိုက္ျဒိဳဂ်င္ အဆင့္ဆင့္ ျပိဳကြဲဓါတ္ျပဳျခင္း ျဖစ္စဥ္ေတြကို ေပါင္းစပ္လိုက္တဲ့အခါ ယူေရနီယမ္ ဓါတ္ေပါင္းဖိုထဲမွာ ဓါတ္ေပါင္းျခင္းျဖစ္ေပၚဖို ့လံုေလာက္တဲ့ စြမ္းအင္ကို ရရွိေစပါတယ္။

1

ဒီ ဟိုက္ဒရိုဂ်င္ဗံုး စီမံကိန္းကို အေလာတၾကီးနဲ ့ခက္ခက္ခဲခဲ ေဆာင္ရြက္ရတာျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ဒီလိုဗံုးမ်ိဳး တစ္လံုးတည္းသာ ျပဳလုပ္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ဗံုးရဲ ့အေလးခ်ိန္ဟာ ၂၇ တန္ ရွိျပီး ထိုအေလးခ်ိန္ဟာ ၄င္းကို ေျမျပင္ေပၚၾကဲခ်ဖို ့သယ္ေဆာင္ခဲ့တဲ့ ေလယာဥ္ရဲ ့အေလးခ်ိန္နဲ ့တူညီလုနီးပါးရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဗံုးရဲ ့အရြယ္အစားဟာလည္း အလြန္ၾကီးမားတဲ့အတြက္ ေလယာဥ္ရဲ ့ဗံုးသိုေလွာင္ခန္း တံခါးကိုေတာင္ ဖ်က္ၿပီး သယ္ေဆာင္ခဲ့ရပါတယ္။

အခက္အခဲမ်ားစြာနဲ ့တည္ေဆာက္ခဲ့တဲ့ Tsar bomba ကို ေအာက္တိုဘာလ ၃၀ ရက္၊ ၁၉၆၁ ခုႏွစ္ မနက္ ၁၁ နာရီ ၃၂ မိနစ္အခ်ိန္မွာ ေလယာဥ္မွဴး အန္ဒေရ ဒါေနာ့ဗ္ဆက္ဗ္ရဲ ့ေလယာဥ္ကေန ၾကဲခ်ခဲ့ပါတယ္။ ဗံုးကို အျမင့္ေပ ၆.၅ မိုင္ကေန ႏိုဗာရာ ဇမ္လ်ာေဒသရွိ မစ္ယူရွီခါ စမ္းသပ္နယ္ေျမသို ့ ေလထီးနဲ႔တကြ ေျဖးညွင္းစြာ ၾကဲခ်ခဲ့ပါတယ္။ ဗံုးမေပါက္ကြဲခင္ထိ ေလယာဥ္မွဴးမွာ ဗံုးစက္ကြင္းထဲက လြတ္ေအာင္ ဆုတ္ခြာႏိုင္ဖို ့အခ်ိန္ ၁၈၈ စကၠန္ ့သာရရွိခဲ့ပါတယ္။ Big Ivan ေခၚ Tsar Bomba ဗံုးဟာ အျမင့္ေပ ၂.၅ မိုင္အေရာက္မွာေတာ့ ေၾကာက္မက္ဖြယ္ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ေပါက္ကြဲခဲ့ပါတယ္။

ဗံုးေပါက္ကြဲရာမွ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ မီးေတာက္လံုးႀကီးဟာ အခ်င္းဝက္ ေပ တစ္ေသာင္းနီးပါးထိ ေရာက္ရွိခဲ့ၿပီး ေပ ႏွစ္သိန္း တစ္ေသာင္းအျမင့္ရွိတဲ့ မႈိပြင့္ပံု မီးခိုးလံုးႀကီးကေတာ့ စထရာတိုစဖီးယား ေလထုအလႊာအထိ ေရာက္ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဗံုးေပါက္ကြဲရာကေန ထြက္ေပၚလာတဲ့အလင္းေရာင္ကို ကီလိုမီတာ တစ္ေသာင္းကေနေတာင္ ျမင္ႏိုင္ၿပီး ဗံုးေပါက္ကြဲအားကို ငလ်င္တိုင္းတာေရး စခန္းေတြကလည္း ၅ ရစ္ခ်က္တာစေကး ျပင္းအားရွိတယ္ မွတ္တမ္းတင္္ခဲ့ပါေသးတယ္။ ေပါက္ကြဲအားေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ shockwave လိႈင္း မ်ားက ေလထုဖိအား ၃၀၀ PSI ထိ ျဖစ္ေပၚေစခဲ့ျပီး အဆိုပါ shockwave လိႈင္းမ်ားဟာ တစ္ကမာၻလံုးကို ၃ ပတ္တိတိ ပ်ံ ့ႏွံ ့ေရာက္ရွိခဲ့ပါတယ္။ ေပါက္ကြဲမႈ ေနာက္ဆက္တြဲလိႈင္းရဲ ့သက္ေရာက္မႈေၾကာင့္ ကီလိုမီတာ ၉၀၀ အကြာအေ၀းမွာရွိတဲ့ ေနာ္ေ၀ နဲ ့ဖင္န္လန္ ႏိုင္ငံေတြက အိမ္ ျပတင္းေပါက္မွန္ေတြပါ ကြဲထြက္ကုန္ပါတယ္။ ၅၅ ကီလိုမီတာ အကြာမွာရွိတဲ့ ဆာဗာနီ စြန္ ့ပစ္ျမိဳ ့ေဟာင္းဆိုရင္ ရွိခဲ့မွန္းေတာင္မမွတ္မိေလာက္ေအာင္ ေျမျပင္နဲ ့တသားတည္း ျဖစ္သြားခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္း ေလ့လာခ်က္ေတြအရ ဗံုးေပါက္ကြဲခဲ့တဲ့ ေနရာဟာ ေခ်ာမြတ္ျပီး ေရခဲျပင္စကိတ္စီးကြင္းသ႑န္ က်န္ရစ္ခဲ့တယ္လို ့သိရပါတယ္။

မ်က္ျမင္သက္ေသတစ္ဦးရဲ ့အဆိုအရဆိုရင္ “ဗံုးမေပါက္ခင္မွာပဲ ဓါတ္ျပဳမႈေၾကာင့္ ဗံုးၾကဲေလယာဥ္ေအာက္က တိမ္တိုက္ေတြနဲ ့အကြာအေ၀းေတာ္ေတာ္ ေ၀းေ၀းထိဟာ အလြန္အားျပင္းလြန္းတဲ့ အလင္းနဲ ့လင္းထိန္သြားပါတယ္။ အဲ့ဒီ အလင္းေရာင္ေၾကာင့္ အိမ္ေျမေအာက္ခန္းေတြထိပါ လင္းထိန္သြားျပီး တိမ္ေတြဟာလည္း အေရာင္ေတာက္လြန္းလို ့ေဖာက္ထြင္းျပီးေတာင္ ျမင္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ အဲ့ဒီေနာက္ ဗံုးၾကဲေလယာဥ္ကို တိမ္လႊာ ၂ ခု ၾကားကေန ပ်ံသန္းလာတာကို ေတြ ့ျမင္ခဲ့ရပါတယ္။ တစ္ျပိဳင္နက္ဆိုသလိုပဲ ေလယာဥ္ရဲ ့ေအာက္ဘက္ေျမျပင္မွာေတာ့ လင္းထိန္ေနတဲ ့လိေမၼာ္ေရာင္ မီးေဘာလံုးၾကီးတစ္ခုက လည္းတျဖည္းျဖည္း ထြက္ေပၚလာတာကို ေတြ ့ခဲ့ရပါတယ္။ မီးေဘာလံုးၾကီးဟာ အလြန္ၾကီးမားလြန္းလို ့ဂ်ဴပီတာျဂိဳဟ္ၾကီးလားလို ့ေတာင္ ထင္မွားစရာရွိပါတယ္။ တျဖည္းျဖည္းနဲ ့မီးလံုးၾကီးဟာ အထက္ေကာင္းကင္ကို ျမင့္တက္ၾကီးထြားလာခဲ့ပါတယ္။ တိမ္တိုက္ထူထူၾကီးေတြကိုျဖတ္သန္းျပီးတာေတာင္ ၾကီးထြားမႈမရပ္တန္ ့ခဲ့ပါဘူး။ မီးလံုးၾကီးဟာ တစ္ကမာၻလံုးကို စုပ္ယူျမိဳသြင္းေတာ့မယ့္အသြင္ ထြက္ေပၚေနျပီး ဒီအျဖစ္အပ်က္ကို ၾကည့္ေနရတာဟာ သဘာ၀လြန္ျဖစ္ရပ္တစ္ခုကို ၾကည့္ေနရသလို အိပ္မက္တစ္ခုမက္ေနသလိုပါပဲ။”

ဒီလို လံုး၀ဥႆံု ဖ်က္စီးပစ္ႏိုင္စြမ္းဟာ Tsar Bomba ရဲ ့အမွန္တကယ္ စြမ္းေဆာင္ရည္အစစ္မဟုတ္ေသးပါဘူး။ ဒါဟာ ဗံုးရဲ ့ျပင္းအား ၅၀ ရာခိုင္ႏႈန္းနဲ ့ေဖာက္ခြဲခဲ့တာသာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီဗံုးကို ဒီဇိုင္းျပဳလုပ္တုန္းက ၁၀၀ မဂၢါတန္ ျပင္းအားနဲ ့ေပါက္ကြဲေစဖို ့ရည္ရြယ္ခဲ့တာပါ။ Tsar bomba ဟာ ျပိဳကြဲအားလ်င္ျမန္တဲ့ ဖိသိပ္ထားတဲ့ယူေရနီယမ္ကို ဗံုးရဲ ့ဒုတိယနဲ ့တတိယအဆင့္ေတြမွာ သံုးစြဲပစ္ႏိုင္စြမ္းရွိျပီး ၄င္းဟာ ပိုမိုၾကီးမားတဲ့ ဓါတ္ျပဳမႈနဲ ့ေနာက္ဆက္တြဲ စြမ္းအင္ထုတ္လုပ္မႈတို ့ကို ျဖစ္ေပၚေစႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ စမ္းသပ္မႈမျပဳလုပ္ခင္မွာပဲ ဆိုဗီယက္ေခါင္းေဆာင္က ဖိသိပ္ထားတဲ့ ယူေရနီယမ္ေတြကို ခဲ(lead) နဲ ့လဲလွယ္ေစခဲ့ပါတယ္။ အဲ့လိုျပဳလုပ္လိုက္တာေၾကာင့္ ဆိုဗီယက္ရုရွားမွာရွိတဲ့ လူေနထူထပ္တဲ့ေဒသေတြမွာ ေရဒီယိုသတိၱၾကြအမႈန္ေတြ မေရာက္ရွိေအာင္ တားဆီးႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။

ဖိသိပ္ထားတဲ့ ခဲ ေတြကို အသံုးျပဳလိုက္တဲ့အတြက္ ဗံုးရဲ ့ျပင္းအားကို ၅၀ ရာခုိင္ႏႈန္းေလွ်ာ့ခ်လိုက္ရံုတင္မကဘဲ ေရဒီယိုသတိၱၾကြအမႈန္ပ်ံ ့ႏွံ ့ျခင္းကို ၉၇ ရာခိုင္ႏႈန္းေလ်ာ့နည္းေစခဲ့ပါတယ္။ ကမာၻ ့အၾကီးဆံုးနဲ ့အင္အားအျပင္းဆံုးဗံုးျဖစ္တဲ့ Tzar Bomba ဟာ ကမာၻေပၚမွာ စမ္းသပ္ခဲ့သမွ် အဏုျမဴလက္နက္ေတြထဲမွာ အသန္ ့ရွင္းဆံုးေသာ၊ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးနည္းေသာ အဏုျမဴလက္နက္တစ္ခု အျဖစ္လည္း မွတ္တမ္း၀င္ခဲ့ပါတယ္။ ရုရွားႏိုင္ငံဟာ ေနာက္ထပ္ ၂ ႏွစ္အၾကာမွာ ေျမေပၚအဏုျမဴလက္နက္စမ္းသပ္မႈ မျပဳလုပ္ေရးစာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုႏိုင္ခဲ့ျပီး ေျမေပၚ အဏုျမဴလက္နက္ စမ္းသပ္မႈေတြ လံုး၀ ကြယ္ေပ်ာက္သြားပါေတာ့တယ္။

2.jpg

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s