“၅ေအာင္စ သာသာေလာက္ ငွက္ေလးတစ္ေကာင္ ေျမပုံလမ္းညႊန္ေပါင္း ၁၀,၀၀၀ ေလာက္ကို ဘယ္လိုမ်ား မွတ္သားထားၾကလဲ”

Year 2 Issue 4 ပါ ကိုေဝယံထြဋ္၏ေဆာင္းပါး
သင္ ပါကင္မွာ သင့္ကားကို ရွာမေတြ႕ တာမ်ိဳး ျဖစ္ခဲ့ ဖူးရင္ ငွက္ေတြကေတာ့ သင့္ကို ေလွာင္ ရီေနမွာပါ။ ဒီငွက္မ်ိဳးစိတ္တစ္ေကာင္ဟာ  လြန္ဆုံးရွိမွ  ၄၊  ၅  ေအာင္စပါပဲ။  သူတို႔ ရဲ့  ဦးေႏွာက္ေတြဆိုတာလဲ တကယ္တမ္းၾက  ေထြေထြထူးထူး  ရွိေလာက္မွာမဟုတ္။  ဘုရားေရ…။  အယ့္ဒါဆိုရင္  ဒီငွက္ေလးက ဘာမ်ားလုပ္နိုင္ေသးတုနး္။ ေတာ္ေတာ္ေလး အံ့အားစရာပါပဲ။

s.jpg

Clark’s  Nutcracker  ဆိုတဲ့  သစ္ေတာက္ငွက္  မ်ိဳးစိတ္ဆိုရင္  တမူထူးဆန္းစြာနဲ႔  ေျမပုံေပါင္း  ၅ဝဝဝ  ကေန ၂ဝဝဝဝ  ေလာက္ထိကို  မွတ္သားနိုင္စြမ္း  ရွိၾကပါတယ္။  မွတ္သားထားတဲ့  လမ္းေၾကာင္းေတြဟာ  တိက်တယ္၊ အေသးစိတ္တယ္၊  အခ်ိန္မေရြး  ျပန္ထုတ္သုံးလို႔ လည္း  ရပါတယ္။  ႏွစ္စဥ္  ၾသဂုတ္လေလာက္ဆို ရင္ သစ္ေစ့ေတြကို  စတင္သယ္ေဆာင္ၾကပါၿပီ။  သယ္လာတဲ့  အေစ့ေတြကို  (ေလ့လာခ်က္  တခုအရ  အေစ့ေပါင္း တစ္သိန္းနီးပါးေလာက္  ရွိနိုင္ပါတယ္)  သစ္ေတာထဲမွာ၊  ျမက္ခင္းေတြၾကားထဲမွာ၊  သစ္ပင္ ေခ်ာင္ႀကိဳေခ်ာင္ၾကားေတြမွာ  ဖြက္ထားတက္ၾကပါတယ္။  အဲဒီ့ေနရာေတြကိုလည္း  ပတ္ဝန္းက်င္ကို အထက္ေအာက္  ေဘးဘယ္ညာ  ေသေသခ်ာခ်ာ  ပ်ံသန္းၾကည္ရႈၿပီးရင္ေတာ့  အမွတ္အသားေလးေတြ မွတ္သားထားၾကလိုက္တာပါပဲ။  ဒီမွာမွတ္တယ္၊  ဟိုေနရာမွာ  မမွတ္ထားဘူး၊  မဟုတ္ဘူး..  ဟိုဘက္ေဘးမွာ စသျဖင့္  ၾကည့္တက္ၾကပါတယ္။  အဲဒီ့လိုမ်ိဳးကို  ၂  မိုင္၊  ၃  မိုင္ေလာက္  ပတ္ပတ္လည္မွာ လုပ္ထား တတ္ၾကတယ္။  ဒီလိုနဲ႔  ေနာက္  ၉  လေလာက္ၾကာတဲ့ ထိ  အဲ့ ဒီ့  အမွတ္အသား  ထားထားတဲ့  ေနရာကို မွတ္မိေနပါတယ္။ ဘယ္လိုမ်ား မွတ္သားထားၾကပါလိမ့္။
တစ္မိနစ္ကို ၃၂ ေစ့ ႏႈန္း ထင္ရႉးအျဖဴပင္ေတြ စသီးၿပီ၊ ခူးလို႔ ရေအာင္ မွည့္ၿပီဆိုတာနဲ႔  အဲ့ ငွက္ေလးေတြက ေႏြရာသီမွာ လုပ္ငန္းစပါတယ္။ အဲ့ ငွက္ေလးေတြက  တစ္ပင္နဲ႔ တစ္ပင္  ကူးတာေတာ္ေတာ္ေလး  ျမန္ပါတယ္။  သူတို႔ ႏႈတ္သီးနဲ႔ ေသေသသပ္သပ္ကို  ဆိတ္ၿပီး၊  အထဲကအေစ့ကို  တေစ့ခ်င္းထုတ္ယူၾကပါတယ္။  ဘယ္ေလာက္ေတာင္ ျမန္လဲဆိုရင္ တစ္မိနစ္မွာ ၃၂ ေစ့ ရေအာင္ ထုတ္နိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့  စားဖို႔  မဟုတ္ေသးပါဘူး။  ေလွာင္ထားဖို႔  သပ္သပ္ပါ။  ေျမာက္အေမရိက  ရွဉ့္ေလးေတြ၊  ပုံမွန္ေတြ႕ ေနၾက ရွဥ့္ေလးေတြ  လုပ္သလိုေပါ့။  သူတို႔ က  ရသမၽွကို လုံးထည့္ၿပီး  လၽွာေအာက္က  ပါးေစာင္ထဲမွာငုံၿပီး သယ္သယ္သြားၾကတာပါ။

d.jpg

Stephen Vander Wall  နဲ႔  Russel Balda  တို႔ရဲ့ “Co-adaptations of the Clark’s Nutcracker and the Pinon Pine  for  Efficient  Seed  Harvest  and  Dispersal”  စာအုပ္မွာေတာ့   သူတို႔ ပါးေစာင္ထဲမွာ  အေစ့ ေပါင္း  ၉၂ ေစ့ ခန္႔   အပိုအလို   ေနာက္ထပ္   ၈  ေစ့ခန္႔ လည္း  ထပ္ထည့္နိုင္ပါေသးတယ္   လို႔   ေရးသားထားတာ  ေတြ႕ ရတယ္။ ဇီဝေဗဒ  အမ်ိဳးသမီး  ပညာရွင္   ဒန္နီယာ  တြန္ဘက္က  “ကၽြန္မအထင္   ဒါ  နည္းေတာင္နည္းေနေသးတယ္ ၊ တေခါက္ဆို   အေစ့  ၁၅၀  ေလာက္   ထည့္ထားတဲ့ ငွက္ကို   ကိုယ္တိုင္ေတြ႕ ခဲ့ တာ၊  ေတာ္ေတာ္ေလး ဆရာက်ပါေပတယ္” လို႔  သူမ အေတြ႕ အၾကဳံကို  ေျပာျပပါတယ္။ ဒါနဲ႔ပဲ  သူတို႔ ေတြ  ေနရပ္ကို  ျပန္လာၾကမယ္။  တခါတေလ  ေျမႀကီးေပၚနဲ႔  သစ္ရြက္ေအာက္ေတြၾကားမွာ အေပါက္ေလးေတြကို  ႏႈတ္သီးနဲ႔  ေဖာက္တယ္။   တခ်ိဳ႕ ဆို  သစ္ပင္ထိပ္ဖ်ားမွာ  အေပါက္ေဖာက္ၿပီး ဝွက္တက္ၾကတယ္။  က်င္းတခုကို  ၃ေစ့  ၄  ေစ့ေလာက္  ထားတယ္။  ဒါေၾကာင့္မို႔ လို႔ ပဲ  ေႏြရာသီကေန နိုဝင္ဘာလကို  တျဖည္းျဖည္းကပ္လာတာနဲ႔ အမၽွ  ငွက္တစ္ေကာင္က  ေနရာေပါင္း  ၅ဝဝဝ  ကေန  ၂ဝဝဝဝ ေလာက္ထိ  လုပ္ထားၿပီး  ျဖစ္ပါတယ္။  သူတို႔ က  ေတာ္ေတာ္ေလးေအးတဲ့ အထိ  မရပ္ေသးၾကပါဘူး။  “သူတို႔ က အေစ့  ဝွက္တဲ့ အလုပ္ကို ေတာ္ေတာ္ သေဘာေခြ႕ ေနတဲ့  သူေတြပါ” လို႔  တြန္ဘက္ က ေျပာပါတယ္။ အခုလိုရာသီ  ဒီဇင္ဘာလ  ေရာက္လာၿပီဆိုရင္  သစ္ရြက္ေတြလည္း  ေႂကြၿပီဆိုေတာ့  ဝွက္တဲ့ အလုပ္ကေန ရွာတဲ့ အလုပ္ကို  စေျပာင္းပါေတာ့တယ္။  ခုထိေတာ့  ဘယ္ပညာရွင္မွ  ငွက္ေတြဟာ  ဝွက္ထားတဲ့ေနရာေတြ ဒီေလာက္မ်ားၾကတာကို  တစ္ေကာင္နဲ႔ တစ္ေကာင္  မမွားၾကေအာင္  ဘယ္လိုစီစဥ္ထားၾကတယ္  ဆိုတာ သက္ေသမျပနိုင္ေသးပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ လည္း အေကာငး္ဆုံး ျဖစ္နိုင္ေခ်ကေတာ့ အဲ့ဒီ့ငွက္ဟာ စၿပီးတြင္းတူးခါစက တြင္းေဘးနားမွာရွိတဲ့  အမွတ္အသားတခုခုကို  ေသေသခ်ာခ်ာ  မွတ္သားထားတဲ့ ပုံပါ။  ေျပာရရင္ေတာ့ ပုံစံအတည္တက်မရွိတဲ့  ေက်ာက္တုံး၊  ခ်ံဳပုတ္၊  သစ္တုံး  စသျဖင့္ေပါ့။  မွတ္ထားတဲ့  အရာဝတၳဳေတြ  သို႔မဟုတ္ မွတ္သားတဲ့  ငွက္ေတြဟာ  သူတို႔ ဝွက္ဝွက္ထားတက္တဲ့  ေနရာနဲ႔  မတူညီတဲ့  ေထာင့္ေတြေထာင့္ေတြ  အသီးသီး ကြဲျပားသြား ကုန္ၾကမွာပါ။

f.jpg

ဆက္ၿပီးေတာ့  သူတို႔ အတိုင္းအတာ၊  အတြက္အခ်က္လုပ္ငန္း  စပါေတာ့မယ္။  တြန္ဘက္  ေျပာပုံအရေတာ့ သူတို႔ဟာ  သူတို႔ ရဲ့ဝွက္ႂကြင္းေတြက  အရာဝတၳဳ(၁)  ရဲ့  ဘယ္ေလာက္အကြာမွာ  ရွိတယ္၊  အရာဝတၳဳ  (၂)  ရဲ့ ဘယ္အကြာအေဝးမွာ  ရွိတယ္၊  အရာဝတၳဳ(၃)ရဲ့  ဘယ္ေလာက္အကြာမွာ  ရွိတယ္  ဆိုၿပီး  သူတို႔   ဝွက္စဥ္က မွတ္သားထားတာေတြ  အကုန္လုံးကို  ႀတိဂံတြက္နည္းနဲ႔  အေျဖထုတ္လိုက္တာပါ။  “ဒါမ်ိဳးလုပ္ဖို႔ ဆိုတာလည္း သူတို႔ ေခါင္းထဲမွာ အဲ့ အရာေတြအကုန္လုံးကို ဓာတ္ပုံတစ္ပုံ ရိုက္ထားသလို မွတ္သားထားနိုင္ျခင္းေၾကာင့္ပါ”  လို႔ တြန္ဘက္က သူမရဲ့ ေတြ႕ရွိခ်က္ေတြနဲ႔  ကိုးကားရွင္းျပခဲ့ ပါတယ္။ စိတ္ပညာရွင္  အလန္ခမ္မီ  ကေတာ့  အဲ့ ျဖစ္စဥ္နဲ႔  ပတ္သတ္ၿပီး  တစ္မ်ိဳးေတြးပါတယ္။  သူက  “ငွက္ေတြဟာ ေျမျမင္အမွတ္အသားေတြကိုပဲ  မွတ္သားထားနိုင္ၾကၿပီး  အကြာအေဝးေတြကိုေတာ့  ေသခ်ာမမွတ္မိနိုင္ၾကပါဘူး။ ဒါေပမဲ့  သူတို႔ မွတ္သားထားတဲ့  အရာဝတၳဳေတြနဲ႔  ဆက္စပ္ေနတဲ့  ေထာင့္ေတြ  ေထာင့္ေတြကိုေတာ့ မွတ္နိုင္ၾကပါတယ္  (  ဥပမာ။  ။  ေက်ာက္တုံးရဲ့  ေတာင္ဖက္  ၈၀  ဒီဂရီက  သစ္တုံး..  စသျဖင့္)။  ဒီသစ္ေတာက္ငွက္မ်ိဳးဟာ  အတိုင္းအတာထက္  ေျမျပင္ပထဝီနည္းကိုပဲ  အားကိုးတာပါ”  လို႔ သုံးသပ္ျပထားပါတယ္။

g.jpg

သူတို႔  ဘယ္နည္းပဲ  သုံးသုံးပါ၊  ႏွင္းက်လာရင္ေတာ့  သိမ္းထားသမၽွထုတ္စားဖို႔ နဲ႔  နားခိုဖို႔  အခ်ိန္တန္ပါၿပီ။ “သူတို႔ ေလးေတြက  သစ္ပင္ေပၚက  ခပ္နိမ့္နိမ့္ကိုင္းေတြမွာ  အိပ္တန္းတက္ၾကတယ္၊  တျဖည္းျဖည္းနဲ႔  ေျမျပင္ကို ဆင္းဆင္းလာတယ္၊  ေအာက္ေရာက္တာနဲ႔  ေဘးဘယ္ညာ  ၾကည့္ၿပီး  စတူးေတာ့တာပဲ။ ကၽြန္မၾကည့္ေနတုန္းကေတာ့  သူတို႔က  ဘယ္ ညာကို  သိပ္မ်ားမ်ားစားစား  မေရြ႕ လ်ားၾကဘူး  ရတာနဲ႔ အေပၚခ်က္ခ်င္း ျပန္တက္ၾကေတာ့တာပဲ” လို႔  တြန္ဘက္က ေျပာျပပါတယ္။ သူတို႔ အားလုံးက  ေႏြရာသီကေန  ေတာက္ေလၽွာက္မွတ္သားထားတဲ့  အမွတ္အသားေတြကို လုံးဝမွတ္မိေနတယ္ဆိုတာ သူမယုံၾကည္ပါတယ္လို႔  တြန္ဘက္က ေျပာပါတယ္။ “မယုံၾကည္နိုင္ေလာက္ေအာင္ပဲ သူတို႔ အားလုံး  ကိုယ္ပိုင္အေစ့ ေတြယူၿပီး  ကိုင္းေပၚ  ျပန္ျပန္တက္လာၾကပါတယ္။  တကယ့္ကို  အံ့မခန္းပါပဲ”  လို႔ ေျပာပါတယ္။
၁၉၇၀  ခုႏွစ္ေတြတုန္းက  စတီဖင္  ဗင္ဒါေဝါ  လုပ္တဲ့  စမ္းသပ္ခ်က္ေတြထဲမွာ  သူ႔ဘာသာ  လုပ္ယူထားတဲ့ အခ်ိဳ႕အခ်က္ေတြ  ေတြ႕ ရွိခဲ့ တယ္။  သူက  ငွက္ေတြမွတ္ထားတဲ့   အမွတ္အသားေတြကို  တခ်ိဳ႕ ေနရာေတြကို ေရႊ႕ ထားလိုက္ၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ လို႔  ငွက္ေတြက သူတို႔ အစာရွိတဲ့  ေနရာေတြကို ေရာက္မသြားဘဲ အရင္သူတို႔ သိမ္းထားတဲ့  ေနရာကိုသာ  ေတြ႕ တယ္ဆိုၿပီး  ျဖစ္သြားတာမ်ိဳး  ရွိခဲ့ ဖူးပါတယ္။  ဒါေၾကာင့္  သင္ထင္ထားသလို ငွက္ေတြဟာ တြက္ခ်က္ၿပီး အေစ့ ရွိရာကို  ေရာက္မသြားေတာ့ဘူးေပါ့။
ဒါေပမဲ့  သူက အေစ့ကိုပဲေျပာင္းၿပီး သူတို႔ မွတ္ထားတဲ့ ဟာေတြကို မေျပာင္းပဲ ထားထားလိုက္ေတာ့ ငွက္ေတြဟာ သူတို႔  အမွတ္ အသားရွိရာေတြကိုေတာ့  ေရာက္ေအာင္ သြားနိုင္ၾကပါတယ္။  ဒါဟာ  ဒီငွက္တစ္ေကာင္ဆီက သူတို႔ ရဲ့  ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ  အမွတ္အသားလုပ္ထားတဲ့ ျမင္ကြင္းေတြကို  သိမ္းဆည္းထားနိုင္ၿပီးလိုအပ္လာလၽွင္  လေပါင္းမ်ားစြာထိ ၾကာေအာင္  အခ်ိန္မေရြး ျပန္လည္အသုံးခ် နိုင္ၾကပါတယ္။
ေႏြဦးေပါက္လာတဲ့ အခါ  သူတို႔ လည္းသားေပါက္ၿပီး  ငွက္ေပါက္ေလးေတြ  ရလာေတာင္မွ  သူတို႔ ေလးေတြ အေတာင္မစုံမခ်င္း အရင္ကသိမ္းထားတဲ့  ေနရာေတြ သြားသြားၿပီး အေစ့ေတြ သြားသြားထုတ္ေနဆဲပါ။ ေျဖရွင္းမရေသးတဲ့ ကိစၥ၊  တကယ္နက္နဲတဲ့ ကိစၥကေတာ့  သူတို႔ ေတြ  ဒီေလာက္  ေထာင္ေသာင္းခ်ီတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို  ဘယ္လိုမ်ား  သိမ္းဆည္းၾကသလဲ။  ကၽြန္ေတာ္ေတာင္  သူတို႔ လို မ်ိဳး မမွတ္မိနိုင္ေသးပါဘူး။  (ဂဏန္း  ဆယ္လုံးပါတဲ့  ဖုန္းနံပါတ္ေတာင္  မမွတ္မိခ်င္ပါဘူး၊  ဒါေၾကာင့္  ကၽြန္ေတာ္သာ အဲ့ဒီ့ငွက္ဆိုရင္  ေသတာၾကာေပါ့။)  သူတို႔ ရဲ့  ဦးေႏွာက္ေတြက  အေကာင္းဆုံးဆိုေသာ  စနစ္တခုခုနဲ႔မ်ား သိုေလွာင္ထားတာလား။
သူတို႔ရဲ့  ဦးေႏွာက္ေတြက  ပလက္စတစ္ေတြနဲ႔ မ်ား  ဖြဲ႕စည္းထားတာလား။  လိုအပ္တဲ့ အခ်ိန္မွာ ခ်ိတ္ဆက္စဥ္းစားဖို႔  နာဗ္ေၾကာေတြ  ပိုတိုးပြားလာလို႔ လား။  ေတးသီငွက္ေတြဟာလည္း  သူတို႔လို စုေဆာင္းတာပါပဲ၊  သူတို႔ ဦးေႏွာက္ေတြက  ရာသီစက္ဝန္းေတြအေၾကာင္းနဲ႔  ေရွ႕ဆက္ဖို႔ လမ္းေၾကာင္းေတြ အတြက္  လိုအပ္လာရင္  တျဖည္းျဖည္း  အရင္ကထက္  ဖြံ့ ၿဖိဳးလာတက္ၾကပါတယ္။ အခုသစ္ေတာက္ငွက္ေတြကလည္း ဒီလိုပဲ လုပ္ၾကတာလား။ ကၽြန္ေတာ္တို႔  မသိၾကေသးပါ။ သူတို႔ ဘာပဲလုပ္လုပ္၊ သူတို႔  ဘယ္လိုလုပ္လိုက္တာလဲ ဆိုတာေတာ့ သိခ်င္ပါရဲ့။  ။
~ ေဝယံထြဋ္
Ref:  K.  Robert.  How  a  5-Ounce  Bird  Stores  10,000  Maps  in  its  Head.  National  Geographic Article. (3.12.2015).
External link: http://phenomena.nationalgeographic.com/2015/12/03/how-a-5-ounce-bird-stores-10000-maps-in-its-head

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s