ယုတၱိအမွားမ်ား ၁

ယုတၱိအမွားဆုိသည္မွာ ယုတၱိေဗဒတြင္ သို႔မဟုတ္ လူအမ်ား ျငင္းခံုရာတြင္္ က်ိဳးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္စြာ ဆင္ျခင္သံုးသပ္ရာတြင္ အမွားမ်ား၊ အလြဲမ်ားျဖစ္ေပၚျခင္းကို ဆိုလိုသည္။ အျခားသူမ်ား၏ အျငင္းအခံုတြင္ ယုတၱိအမွားမ်ားကို ရွာေဖြျခင္း သို႔မဟုတ္ မိမိ၏ အျငင္းအခံုတြင္ ယုတၱိအမွားမ်ား ကို ေရွာင္ရွားျခင္းသည္ အက်ိဳးသင့္အေၾကာင္းသင့္ ျငင္းခံုေဆြးေႏြးလိုသည့္ လူ႔အဖြဲ႔အစည္း အတြက္ အလြန္တရာ အေရးပါလွသည္။ ယုတၱိအမွားမ်ားကို မျမင္မိပါက ျငင္းခံုေဆြးေႏြးရာတြင္ အမွန္တရားႏွင့္ ေဝးကြာျပီး က်ိဳးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္မႈ ကင္းသြားမည္ျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ ယုတၱိအမွားမ်ား ထဲမွ ထပ္ခါတလဲလဲ လူအမ်ားက်ဴးလြန္တတ္ၾကသည့္ ယုတၱိအမွားမ်ား ကို ေအာက္တြင္   ေဖာ္္ျပလုိက္ပါသည္။

strawman.png

စာေျခာက္႐ုပ္ (Straw Man)

အျခားသူတစ္ဦးျငင္းခုံသည့္ အဓိပၸါယ္ကိုလြဲေခ်ာ္ေကာက္၍ တိုက္ခိုက္ရ လြယ္ကူေအာင္ လုပ္ျခင္း

ဤ႔ပံုစံတြင္ (စာေျခာက္႐ုပ္တစ္ခုကို လူစားထိုး၍ ထည့္လိုက္သလုိ) အျခားသူတစ္ဦးဆိုလိုခ်င္သည့္ အေၾကာင္းအရာအစား ဆင္တူအခ်က္တစ္ခုႏွင့္ အစားထုိးလုိက္ျပီး တိုက္ခိုက္ေဝဖန္ျခင္းျဖစ္သည္။ အျခားသူတစ္ဦး၏ အျငင္းအခံု၊ ဆိုလိုသည့္အဓိပၸါယ္ကို ခ်ဲ႕ကားျခင္း၊ အဓိပၸါယ္လြဲေခ်ာ္၍   ေကာက္ယူျခင္းျဖင့္ မိမိ ျငင္းဆန္လိုသည့္ အေၾကာင္းအရာကို က်ိဳးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္သည္ ဟု ျပသရန္ လြယ္ကူသြားသည္။ ဤသို႔ လုပ္ျခင္္းေၾကာင့္ မွန္ကန္ျပီး က်ိဳးေၾကာင္းဆက္စပ္ႏုိင္မႈ   ေပ်ာက္ဆံုးသြားသည္။

ဥပမာ

ဦးကၾကီးသည္ က်န္းမာေရးႏွင့္ ပညာေရးတြင္ တုိင္းျပည္ဘ႑ာေငြမ်ားကို ပိုမိုသံုးစြဲသင့္ေၾကာင္း ေျပာသည္။ ထုိအခါ ဦးခေခြးက ဦးကၾကီးမွ စစ္ဘက္အသံုးစရိတ္မ်ား ကို ေလွ်ာ့ခ်ေအာင္လုပ္ေနသည္။ တုိင္းတပါးမွ ရန္စက်ဴးေက်ာ္လာပါက ခုခံကာကြယ္ရန္ အင္အားနည္းေအာင္ လုပ္ေနသည္ဟု ေဝဖန္ေျပာၾကားသည္။

(က်န္းမာေရးႏွင့္ ပညာေရးတြင္ ဘ႑ာေငြမ်ား ပိုမိုသံုးစြဲသင့္ေၾကာင္းတိုက္တြန္းျခင္းသည္ စစ္ဘက္္အသံုးစရိတ္မ်ားကို ေလွ်ာ့ခ်ခုိင္းသည္ဟု တိုုက္႐ိုက္ အဓိပၸါယ္မသက္ေရာက္ပါ။ တစ္ဖက္ျငင္းဆန္သူ ဦးခေခြးမွ ထိုသုိ႔ လႊဲေျပာင္းေျပာလိုက္ျခငး္ျဖင့္ မိမိဘက္အသာရေအာင္ တမင္သက္သက္ လုပ္ယူျခင္္းျဖစ္္ပါသည္။)

 

false cause.png

မွားယြင္းေသာ အေၾကာင္း (False Cause)

အရာႏွစ္ခုၾကားတြင္ အမွန္္တစ္ကယ္ ဆက္စပ္မႈရိွသည္ သို႔မဟုတ္ ဆက္စပ္မႈရိွသည္ဟု ထင္ျမင္ျခင္းေၾကာင့္ အရာတစ္ခုသည္ အျခားအရာတစ္ခု၏ အေၾကာင္းျဖစ္သည္ဟု ယူဆျခင္္း

လူအမ်ားစုသည္ ဆက္စပ္မႈရိွျခင္္း (correlation) ႏွင့္ အေၾကာင္းအက်ိဳးျဖစ္ျခင္း (causation) ကို ေရာေထြးေလ့ရိွၾကသည္။ အရာဝတၳဳႏွစ္ခုအၾကား ဆက္စပ္မႈရိွယံုျဖင့္ တစ္ခုသည္ အေၾကာင္းျဖစ္ျပီး အျခားတစ္ခုသည္ အက်ိဳးျဖစ္သည္ဟု တပ္အပ္မေျပာႏုိင္္ပါ။ ဆက္စပ္မႈရိွျခင္းသည္ တိုက္ဆုိင္မႈသာျဖစ္ႏုိင္သည္ သို႔မဟုတ္ ဘံုအေၾကာင္းတစ္ခု ရိွႏုိင္သည္။

ဥပမာ

ေနရာတစ္ေနတြင္ မီးေလာင္ေသာအခါ မီးသတ္ကားအစီးေရ အမ်ားအျပားကို လႊတ္၍ ျငိမ္းသတ္ခိုင္းသည္။ ထိုေနရာတြင္ ေလာင္ေသာ မီးသည္ အိမ္အမ်ားအျပားကိုေလာင္ကၽြမ္း၍ အပ်က္အစီး အဆံုးအ႐ံႈးေျမာက္မ်ားစြာ ျဖစ္ေပၚေစခဲ့သည္။ ထိုအခါ မီးေလာင္ေသာအခါ မီးသတ္ကားအစီးေရ အနည္းငယ္ကိုသာ လႊတ္ပါက အပ်က္အစီးနည္းမည္ဟု ဦးေက်ာ္မွ သံုးသပ္သည္။

(မီးသတ္ကားအေရအတြက္သည္ ပ်က္စီီးဆံုး႐ံႈးမႈ၏ အေၾကာင္းမဟုတ္ပါ။ မီးအင္အား ၾကီးမားေသာေၾကာင့္သာ မီးသတ္ကားအမ်ားအျပားကိုလႊတ္၍ ျငိွမ္းသတ္ရျခင္္းျဖစ္ပါသည္။ မီးသတ္ကားအစီးေရ ေလွ်ာ့လႊတ္ပါက ထိုယူဆခ်က္ႏွင့္ေျပာင္းျပန္ အပ်က္အစီး ပိုမို၍ ၾကီးမားသြားပါလိမ့္မည္။)

 

appeal to emtotion.png

စိတ္ခံစားမႈဘက္သို႔ပါေအာင္ ဆြဲေဆာင္ျခင္း (Appeal to Emotion)

တိက်ျပီး အားေကာင္းသည့္ အျငင္းအခံုကို ေရးသားေျပာဆိုျခင္းမရိွဘဲ စိတ္ခံစားမႈပိုင္းကို ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ ၾကိဳးပမ္းျခင္္း

ေၾကာက္ရြံေစရန္၊ မနာလုိျဖစ္ေစရန္၊ မုန္းတီးေစရန္၊ သနားေစရန္၊ ဂုဏ္ယူေစရန္စသည့္ စိတ္ခံစားမႈမ်ိဳးစံုဘက္သို႔ ပါေစရန္ အသံုးျပဳသည္။ တစ္ခါတစ္ရံတြင္ ယုတၱိေဗဒအရ ဆီေလ်ာ္ညီညြတ္သည့္ အျငင္းအခံုေၾကာင့္ ေပ်ာ္ရႊင္ျခင္း၊ ေဒါသထြက္ျခင္္း၊ ဝမ္းနည္းျခင္းသည့္ စိတ္ခံစားမႈမ်ားျဖစ္ေပၚႏုိင္သည္။ သို႔ေသာ္ ယုတၱိက်ေသာ အျငင္းအခံု အစား စိတ္ခံစားမႈကိုအသံုးျပဳသည့္အခါ ယုတၱိအမွားျဖစ္သည္။ လူအားလံုးနီးပါးသည္ စိတ္ထိခိုက္ခံစားႏုိင္ေသာေၾကာင့္ စိတ္ခံစားမႈဘက္သို႔ပါေအာင္ ဆြဲေဆာင္ျခင္းသည္ ေတြ႔ရမ်ား၍ ထိေရာက္ေသာ ျငင္းခံုသည့္ နည္းလမ္းျဖစ္ေသာ္လည္း က်ိဳးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္ေသာ ျငင္းခံုမႈ ပံုစံမဟုတ္ပါ။

ဥပမာ

ေလာကတြင္ အမွန္တရားႏွင့္ အမွားရိွကိုရိွရမည္။ မရိွပါက ကေလးမ်ားကို မိမိေပ်ာ္ရႊင္မႈအတြက္ ႏွိပ္စက္ျခင္းသည္ မွန္သည္ဟု သင္ေျပာႏုိင္ပါသလား။

(က်ိဳးေၾကာင္းေလ်ာ္ညီစြာ ေတြးေခၚစဥ္းစားျခင္းထက္ အျပစ္ကင္းေသာကေလးမ်ားကို ေပ်ာ္ရႊင္မႈအတြက္ ႏွိပ္စက္သည္ဟူေသာ ပံုရိပ္ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ စိတ္ခံစားမႈသည္ နားေထာင္သူပရိတ္သတ္အား လႊမ္းမိုးသြားသည္။ ဤျငင္းခံုမႈသည္ အမွန္တရားႏွင့္ အမွားရိွသည္ဟူေသာ အဆိုအေၾကာင္းကို ေကာင္းမြန္စြာ ရွင္းလင္းႏုိင္ျခင္း မရိွပါ။)

 

the fallacy fallacy.png

ယုတိၱအမွားေပၚက ယုတၱိအမွား (The Fallacy Fallacy)

အဆိုတစ္္ခုကို မွားယြင္းစြာ ျငင္းခံုေသာေၾကာင့္ သို႔မဟုတ္ ယုတၱိအမွားသံုးထားေသာေၾကာင့္ ထိုအဆုိကိုယ္တုိင္ မွားယြင္းသည္ဟု ယူဆျခင္း

အဆိုတစ္ခုႏွင့္ပတ္သက္၍ တစ္ဖက္မွ မွန္ကန္ေၾကာင္း ျငင္းခံုသည့္အခါ ယုတၱိအမွားျဖစ္သြားေသာ္လည္း ထိုအဆို၏ မွန္ကန္မႈ သို႔မဟုတ္ မွားယြင္းမႈကို မထိိခိုက္ပါ။ ျငင္းခံုမႈသည္ ျငင္းခံုသူႏွင့္သာ သက္ဆုိင္သည္။

ဥပမာ

အာဟာရ ပညာရွင္မွ ေျပာသျဖင့္ အသီးအရြက္စားလွ်င္ က်န္းမာေရးေကာင္းမြန္သည္ဟူေသာ ျငင္းခံုမႈတြင္ ယုတၱိအမွားကို က်ဴးလြန္ထားသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အသားငါးမ်ားကိုသာ ေန႔တုိင္းစားသင့္သည္။

(ျငင္းခံုသူမွ ယုတၱိအမွားသံံုးထားေသာ္လည္း ၄င္းျငင္းခံုသည့္ဘက္သည္ မွားယြင္းသည္ဟု ယတိျပတ္ မေျပာႏုိင္ပါ။)

 

slippery slope.png

ကုန္းေလွ်ာဆင္းျခင္္း (Slippery Slope)

A ကိုျဖစ္ေစရန္ ခြင့္ျပဳလိုက္ပါက Z သည္လည္း တျဖည္းျဖည္း ျဖစ္လာလိမ့္မည္။ ထို႔ေၾကာင့္ A မျဖစ္သင့္ပါ။

ဤက်ိဳးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္ျခင္း၏ အားနည္းခ်က္မွွာ လက္ရိွ ျပႆနာကို ေျဖရွင္းရန္ ေရွာင္လႊဲျပီး အလြန္အက်ဴး ဆြဲဆန္႔ထားသည့္ စိတ္ကူး အႏုမာန ခန္႔မွန္းခ်က္မ်ားထံ အာ႐ံုစိုက္ေစရန္ လုပ္ေဆာင္ထားသည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ထိုစိတ္ကူး အႏုမာန ခန္႔မွန္းခ်က္မ်ားသည္ လူအမ်ားေၾကာက္ရြံေစရန္ ရည္ရြယ္၍ ျဖစ္လာႏုိင္သည့္ အက်ိဳးဆက္မ်ားကို ခ်ဲ႕ကားထားျခင္းျဖစ္သည္။

ဥပမာ

ျပည့္တန္ဆာ ဥပေဒကို ခြင့္ျပဳလိုက္ျပီး ျပည့္တန္္ဆာမ်ားကို ဖမ္းဆီးျခင္းမရိွေတာ့ပါက ျပည့္တန္္ဆာဦးေရ တိုးပြားလာမည္။ ထိုသို႔တုိးပြားလာပါက ျမန္မာႏုိင္္ငံ၏ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအားလံုး ေငြရေပါက္လြယ္သည့္ ျပည့္တန္ဆာလုပ္ငန္းကို လုပ္ကိုင္လာၾကမည္ျဖစ္ျပီး လူမ်ိဳးပါ ပ်က္သုန္းကုန္မည္ျဖစ္သည္။

(ျပည့္တန္ဆာ ဥပေဒကို ခြင့္ျပဳလုိက္ယံုႏွင့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအားလံုး ျပည့္တန္ဆာလုပ္္ငန္း လုပ္ကိုင္မည္ဆုိသည့္ အခ်က္မွာ အလြန္အက်ဴး ဆြဲဆန္႔ထားသည့္ စိတ္ကူး ခန္႔မွန္းခ်က္သာျဖစ္သည္။)

 

ad hominem.png

ပုဂၢိဳလ္ေရးတုိက္ခိုက္ျခင္း (Ad Hominem)

၄င္းတို႔၏ အျငင္းအခံုကို ျငင္းဆန္ရန္ ၾကိဳးစားရာ၌ ျပိဳင္ဘက္၏ အက်င့္စရိုက္ သို႔မဟုတ္ ပုဂၢိဳလ္ေရးပိုင္းကို တိုက္ခိုက္ျခင္း

ပုဂၢိဳလ္ေရးတိုက္ခိုက္ျခင္းေၾကာင့္ လူတစ္ဦး၏ အက်င့္စရိုက္ သို႔မဟုတ္ ပုဂၢိဳလ္ေရးဆုိင္ရာ အမူအက်င့္မ်ားကို သံသယဝင္ေစျပီး ၄င္းတို႔၏ အျငင္းအခံုကို ယံုၾကည္မႈကင္းမဲ့သြားေအာင္ လုပ္ျခင္းျဖစ္သည္။

ဥပမာ

ပိုမိုသာတူညီမွ်သည့္ အခြန္ေကာက္ခံစနစ္ကို က်င့္သံုးသင့္ျပီး လူခ်မ္းသာမ်ားထံမွ ရာခုိင္ႏႈန္းတိုး၍ ေကာက္ခံသင့္ေၾကာင္း ကိုေအးခ်မ္းမွ ေျပာဆုိသည့္အခါ တစ္ဖက္မွျငင္းသည့္ ကိုခ်မ္းေအးက ဤသို႔ေျပာသည္မွာ ကိုေအးခ်မ္းသည္ ဝင္ေငြနည္းပါးသူတစ္ဦးျဖစ္ေသာေၾကာင့္သာ ေျပာျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း၊ ကိုေအးခ်မ္းသာ လူခ်မ္းသာတစ္ဦးျဖစ္ပါက ထုိသုိ႔ ေျပာမည္မဟုတ္ေၾကာင္း၊ ထို႔အျပင္္ ကိုေအးခ်မ္းသည္ ငယ္စဥ္က မိန္းမ႐ႈပ္ေပြသူျဖစ္္္ေသာေၾကာင့္ ၄င္း၏ စကားကို မယံုထိုက္ေၾကာင္းေျပာသည္။

(လူတစ္ဦး၏ အက်င့္စာရိတၱ၊ ဘဝေနာက္ခံအေျခအေနသည္ ထုိသူ၏ ေျပာစကားကိုမထိခုိက္ပါ။ တစ္္နည္းအားျဖင့္ဆုိေသာ္ ေျပာသူမွာ ႏုိင္ငံေခါင္းေဆာင္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ထိုသူ၏ ေျပာစကား မွန္ကန္မသြားသလို အလုပ္ၾကမ္းသမားျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ထိုသူ၏ ေျပာစကား မွားယြင္းမသြားပါ။ အၾကံဥာဏ္၊ အျငင္းအခံု၊ ေျပာစကားစသည္တို႔ကို ဓိမၼဓိဌာန္က်က် သံုးသပ္မွသာ က်ိဳးေၾကာင္းဆီေလ်ာ္မည္ျဖစ္ပါသည္။)

 

Ref: https://yourlogicalfallacyis.com/

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s