လူတူပ႐ိုင္းမိတ္ Lucy

image199မေန႔၊ ႏိုဝင္ဘာလ ၂၄ရက္ေန႔မွာ Google ကေန မတ္မတ္ လမ္းေလွ်ာက္ေနတဲ့ လူဝံတစ္ေကာင္ရဲ႕ ပံုနဲ႔ Doodle ေလးကို တင္ထားတာကို သတိထားမိမွာပါ။ ၁၉၇၄ခုႏွစ္ ႏိုဝင္ဘာလ ၂၄ရက္ေန႔တုန္းက အီသီယိုးပီးယားႏိုင္ငံ၊ Afar ႀတိဂံနယ္ေျမ၊ Hawash ျမစ္ဝွမ္းေဒသမွာ ျပင္သစ္လူမ်ိဳး ႐ုပ္ႂကြင္းမႏုႆေဗဒ ပညာ႐ွင္ Maurice Taieb က ဦးေဆာင္တဲ့  သုေတသနအဖြဲ႔ ကေန Lucy လို႔ အမွတ္တရ နာမည္ေပးထားတဲ့ လူတူပ႐ိုင္းမိတ္ ေက်ာက္ျဖစ္႐ုပ္ႂကြင္းကို တူးေဖာ္ေတြ႔႐ွိခဲ့ပါတယ္။ Lucy ကို တူးေဖာ္ေတြ႔႐ွိခဲ့တာကို Google က ၄၁ႏွစ္ျပည့္ အထိမ္းအမွတ္အေနနဲ႔ Doodle ေလး တင္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။

Lucy ဟာ အ႐ိုး႐ုပ္ႂကြင္း အပိုင္းအစေပါင္း ရာနဲ႔ခ်ီပါဝင္တဲ့ ႐ုပ္ႂကြင္း ျဖစ္ၿပီး၊ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ လူသားမ်ိဳးစိတ္ အပါအဝင္ ေ႐ွးဦး လူသားမ်ိဳးစိတ္ေတြပါ ပါဝင္တဲ့ hominin မ်ိဳးရင္းစု ထဲက တစ္ခုျဖစ္တဲ့ Australopithecus afarensis (ၾသစထရယ္လို ပစ္သကပ္စ္ အဖာရန္းဆစ္) မ်ိဳးစိတ္ဝင္ အမ တစ္ဦး ျဖစ္ပါတယ္။ (သူ႔ရဲ႕ အ႐ြယ္အစားနဲ႔ တင္ပါးဆံုး႐ိုး တည္ေဆာက္ပံုအရ အမလို႔ ခန္႔မွန္းထားတာပါ။) Australopithecus afarensis ဟာ Australopithecus မ်ိဳးရင္းႀကီးထဲက မ်ိဳးစိတ္ တစ္ခုသာ ျဖစ္ပါတယ္။ Lucy အျပင္ အျခားေသာ မ်ိဳးစိတ္ကြဲ Australopithecus ႐ုပ္ႂကြင္းေတြလည္း ႐ွိပါေသးတယ္။ Australo- ဆိုတာ ေတာင္ဖက္ကို ေျပာတာ ျဖစ္ၿပီး၊ -pithecus က ေမ်ာက္ဝံကို ရည္ၫြန္းပါတယ္။ Australopithecus ဆိုတာ အာဖရိကေတာင္ပိုင္းေဒသ ေတြကေန တူးေဖာ္ရတဲ့ ေမ်ာက္ဝံမ်ိဳးႏြယ္လို႔ အဓိပၸာယ္ရတာေပါ့။ မ်ိဳးစိတ္နာမည္ afarensis ကေတာ့ သူ႔ကို ေတြ႔ခဲ့တဲ့ Afar ႀတိဂံေဒသကို အစြဲျပဳေပးထားတာပါ။

 

image199

Lucy အသက္႐ွိစဥ္ကပံုကို ျပန္လည္တည္ေဆာက္ျပထားမႈ

image199

Lucy ႐ုပ္ႂကြင္း

image199

(ဝဲ) မတ္တပ္ေလွ်ာက္တဲ့ လူဝံမွာ ေပါင္႐ိုးေတြက ေျမျပင္နဲ႔ ေထာင့္မွန္က် ျဖစ္ေနရင္ ကုန္းကြေနမွာ ျဖစ္ၿပီး၊ (ယာ) ေအာက္ဖက္ကို စုသြားတဲ့ ေပါင္႐ိုးဆိုရင္ေတာ့ ကုန္းကြကြ မျဖစ္ပဲ၊ ဟန္ခ်က္ထိန္းႏိုင္မွာ ျဖစ္တယ္။ Lucy ရဲ႕ ႐ုပ္ႂကြင္းေတြက ယာဖက္က ပံုနဲ႔ ပို၍ ကိုက္ညီမႈ႐ွိတာေၾကာင့္ မတ္တပ္ေလွ်ာက္တဲ့ မ်ိဳးႏြယ္လို႔ ေျပာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ Photo Source Screenshot taken from ‘Your Inner Fish’ Documentary Series – ‘Your Inner Monkey’ (Episode 3) by paleontologist Neil Shubin

 

Lucy ဟာ ေ႐ွးက်တဲ့ Australopithecus တစ္မ်ိဳး ျဖစ္ၿပီး သူ႔ရဲ႕ သက္တမ္းကို လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ ၃.၂သန္းခန္႔ကလို႔ ခန္႔မွန္းႏိုင္ပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕ အ႐ိုးစုကေတာ့ ေက်ာက္ျဖစ္႐ုပ္ႂကြင္းပညာအတြက္ မွတ္သားစရာေတြ အမ်ားႀကီး ပါဝင္ပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕ ဦးေခါင္းဟာ ေမ်ာက္ဝံေတြရဲ႕ ဦးေခါင္းအတိုင္း အ႐ြယ္ေသးငယ္ၿပီး၊ အျခားေသာ Hominin မ်ိဳးႏြယ္ေတြနဲ႔ မတူပါဘူး။

သူ႔ရဲ႕ လက္ေမာင္း႐ိုးေတြက ႐ွည္ၿပီး ႂကြက္သာေတြ တြယ္ဆက္တဲ့ အ႐ိုးေနရာေတြက ႂကြတက္ေနတာေၾကာင့္  သစ္ပင္တက္ႏိုင္တဲ့ လက္ေမာင္းေတြ ျဖစ္ေၾကာင္း ျပေနပါတယ္။ တိုၿပီး က်ယ္တဲ့ တင္ပါးဆံု႐ိုးခြင္အရ၊ သူ႔ရဲ႕ ခႏၶာကိုယ္ကို မတ္တပ္ထားႏိုင္ၿပီး၊ တင္ပါးဆံု႐ိုးခြင္ကို ေပါင္႐ိုးက လာၿပီး ခ်ိတ္ဆက္တဲ့ေနရာမွာလည္း ေပါင္႐ိုးေတြက ေျမျပင္နဲ႔ ေထာင့္မတ္က် မဟုတ္ပဲ၊ ေအာက္ကို ဆင္းေလ အလယ္ကို စုလာေလ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒူးဆစ္ေအာက္ဖက္က ေျခသလံုး႐ိုးေတြကေတာ့ တျခားေမ်ာက္ဝံေတြနည္းတူ အေျဖာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ ေျခေလးဖက္သြားတဲ့ မ်ိဳးႏြယ္မွာ ေပါင္႐ိုးက မ်ဥ္းၿပိဳင္အတိုင္း ႐ွိေနႏိုင္ေပမယ့္၊ ေျခႏွစ္ဖက္သြားတဲ့ မ်ိဳးႏြယ္မွာ ေပါင္႐ိုးေတြက မ်ဥ္းၿပိဳင္ အတိုင္း႐ွိေနရင္ ေပါင္ကြကြနဲ႔ လမ္းေလွ်ာက္ရင္ ဟန္ခ်က္ပ်က္ ေနပါလိမ့္မယ္။ ေအာက္ဖက္ကို စုသြားတဲ့ ေပါင္း႐ိုးေတြနဲ႔မွသာ ေျခႏွစ္ဖက္နဲ႔ အဆင္ေျပေျပ လမ္းေလွ်ာက္ႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအခ်က္ေတြနဲ႔ ၿခံဳငံုသံုးသပ္ၿပီး Lucy ကို ေျခႏွစ္ေခ်ာင္းနဲ႔ ေလွ်ာက္ႏိုင္တဲ့ မ်ိဳးႏြယ္လို႔ ေျပာတာ ျဖစ္ပါတယ္။

Lucy ရဲ႕ သုေတသန နာမည္ရင္းက AL 288-1 ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ့ေန႔တုန္းက သုေတသနအဖြဲ႔စခန္းမွာ the Beatles rock ဂီတအဖြဲ႔ရဲ႕ Lucy in the sky with Diamonds သီခ်င္းကို ထပ္တလဲလဲ ဖြင့္ထားမိလို႔၊ ႐ုပ္ႂကြင္းကို Lucy ရယ္လို႔ ခ်စ္စႏိုး နာမည္ေပးလိုက္တာပါ။ သူ႔ရဲ႕ ေတြ႔႐ွိမႈက ကမာၻတဝွမ္းမွာ ဟိုးေလးတေက်ာ္ေက်ာ္ ျဖစ္ခဲ့ၿပီး၊ သူ႔ရဲ႕ AL 288-1 နံပါတ္ထက္ Lucy နာမည္က လူေတြပါးစပ္ဖ်ားမွာ ပိုစြဲေနခဲ့ပါတယ္။

Australopithecus မ်ိဳးရင္းေနာက္မွာေတာ့၊ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ ၂.၃သန္းခန္႔မွာ Homo မ်ိဳးရင္းသစ္က ခြဲထြက္ေပၚေပါက္ လာပါတယ္။ အဲဒီ့အထဲမွာေတာ့ Homo habilis, Homo erectus စသည္ျဖင့္ ေ႐ွးဦး Homo မ်ိဳးရင္းဝင္ေတြအျပင္၊ Homo sapiens ေခၚတဲ့ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ လူသားမ်ိဳးစိတ္လည္း ပါဝင္တာေပါ့။ Australopithecus ေတြက လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ ၁.၉သန္းမွာ ကြယ္ေပ်ာက္သြားပါတယ္။ Homo မ်ိဳးရင္းကေတာ့ ဆက္လက္ ပ်ံ႕ပြားေအာင္ျမင္ခဲ့တယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ ၂၅ဝ,ဝဝဝ ကေန ၇ဝ,ဝဝဝ၊ စုစုေပါင္း ႏွစ္ ၁၈ဝ,ဝဝဝ ကာလအတြင္းမွာ Homo မ်ိဳးႏြယ္က အေအာင္ျမင္ဆံုး ျဖစ္ခဲ့ၿပီး ဥေရာပတိုက္မွာ Homo neanderthalis, အာ႐ွတိုက္မွာ Homo erectus, နဲ႔ အာဖရိကတိုက္မွာ မ်က္ေမွာက္ေခတ္လူ Homo sapiens ဆိုၿပီး လူမ်ိဳးစိတ္ သံုးခု ေခတ္ၿပိဳင္႐ွိခဲ့ပါတယ္။ ဒီ့ေနာက္မွာေတာ့ Homo မ်ိဳးရင္းဟာ ဆုတ္ယုတ္လာခဲ့ၿပီး အဆိုပါ မ်ိဳးရင္းဝင္ မ်ိဳးစိတ္သံုးခုထဲမွ ကၽြႏ္ုပ္တို႔ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ လူသား မ်ိဳးစိတ္သာ က်န္ရစ္ေတာ့တယ္။ Homo နဲ႔ Australopithecus ေတြက Homini (လူတူပ႐ိုင္းမိတ္မ်ိဳးရင္းစု) မွာ ပါဝင္တာမို႔၊ ကၽြႏ္ုပ္တို႔ Homo sapiens ေတြဟာ Homo မ်ိဳးရင္းအေနနဲ႔ေကာ၊ Homini မ်ိဳးရင္းစု အေနနဲ႔ပါ ေနာက္ဆံုးက်န္ရစ္တဲ့ မ်ိဳးစိတ္လို႔ ေျပာႏိုင္ပါတယ္။

~ Kyaw Zwar Lynn

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s